Saab, İsveç için üretilen ilk GlobalEye erken ihbar uçağını tanıttı
İsveçli savunma şirketi Saab, İsveç Hava Kuvvetleri için üretilen ilk GlobalEye havadan erken ihbar ve kontrol uçağını 15 Ekim’de tanıttı. Bombardier Global 6000 iş jeti temelinde geliştirilen uçak, İsveç’in Ukrayna’ya gönderdiği iki adet ASC 890 erken ihbar uçağının yerini alacak.
Tanıtımı yapılan ilk uçak, teslimat öncesinde yer ve uçuş testleriyle doğrulama sürecine girecek. İsveç Savunma Malzeme İdaresi’ne (FMV) yapılacak teslimatların 2027’de başlaması planlanıyor.
Saab Üst Yöneticisi Micael Johansson, ilk İsveç GlobalEye uçağının tanıtılmasının hem şirket hem de İsveç Silahlı Kuvvetleri açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu belirtti.
İsveç üç adet S 106 sipariş etti
İsveç, GlobalEye platformunu S 106 adıyla envanterine katacak. FMV, ilk iki uçak için Haziran 2022’de sözleşme imzaladı. Haziran 2024’te ise mevcut opsiyon kullanılarak yaklaşık 2,6 milyar İsveç kronu değerinde üçüncü bir uçak sipariş edildi.
Üçüncü uçak kararı, İsveç’in Mayıs 2024’te iki adet Saab 340 tabanlı ASC 890 erken ihbar uçağını Ukrayna’ya gönderme kararıyla doğrudan bağlantılıydı. Söz konusu uçaklar, o dönemde İsveç Hava Kuvvetleri’nin havadan radar gözetleme kapasitesinin temelini oluşturuyordu.
Stockholm yönetimi, bu kabiliyet kaybını telafi etmek amacıyla üçüncü GlobalEye’ı sipariş etmiş ve ilk iki uçağın teslimat sürecini hızlandırmayı planlamıştı. İsveç envanterine girecek uçakların Uppsala yakınlarındaki Ärna Hava Üssü’nde konuşlandırılması öngörülüyor.
550 kilometreye ulaşan radar menzili
GlobalEye’ın temel sensörü, Saab tarafından geliştirilen Erieye ER aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radarı. Radar, uçağın gövdesinin üst kısmına yerleştirilen yaklaşık 10 metre uzunluğundaki özel bir muhafaza içinde taşınıyor.
Saab’ın açıklamasına göre uçak 35.000 feet irtifada görev yaparken radarın hedef tespit menzili yaklaşık 550 kilometreye ulaşabiliyor. Bu değer, önceki Erieye radar sürümlerine kıyasla yaklaşık yüzde 70’lik bir menzil artışına işaret ediyor. Galyum nitrür (GaN) tabanlı elektroniklerin kullanılması, radarın performansını artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
GlobalEye, 11 saatin üzerinde havada kalış süresiyle uzun süreli gözetleme ve erken ihbar görevleri için tasarlandı. Yüksek irtifadan geniş bir bölgeyi izleyebilmesi, hava ve deniz sahasındaki tehditlerin daha erken tespit edilmesine katkı sağlıyor.
Hava, deniz ve kara hedeflerini izleyebiliyor
GlobalEye, yalnızca hava hedeflerini tespit eden bir erken ihbar uçağı değil; farklı sensörleri bir araya getiren çok alanlı bir gözetleme ve komuta-kontrol platformu olarak geliştirildi.
İsveç konfigürasyonunda ana Erieye ER radarına ek olarak deniz gözetleme radarı, elektro-optik ve kızılötesi kamera, elektronik istihbarat sensörleri ve Link 16 taktik veri bağlantıları bulunuyor.
Bu sistemler sayesinde uçak, görev profiline ve sensör koşullarına bağlı olarak hava araçlarını, gemileri ve kara araçlarını takip edebiliyor. Toplanan bilgiler Link 16 üzerinden uyumlu savaş uçaklarına, deniz unsurlarına ve kara birliklerine aktarılabiliyor.
Böylece GlobalEye, yalnızca hedef tespit etmekle kalmayıp farklı kuvvet unsurlarının aynı operasyonel durum resmini paylaşmasına da yardımcı oluyor. Bu kabiliyet, hava savunmasının koordinasyonu, deniz sahasının gözetlenmesi ve müşterek harekâtın yönetilmesi açısından önem taşıyor.
Fransa ve Birleşik Arap Emirlikleri de kullanıyor
Birleşik Arap Emirlikleri, GlobalEye’ın ilk kullanıcısı oldu ve platformu 2020’de envanterine almaya başladı.
Fransa ise yaşlanan E-3F Sentry AWACS filosunun yerini almak amacıyla 30 Aralık 2025’te iki GlobalEye için kesin sipariş verdi. Yaklaşık 12,3 milyar İsveç kronu değerindeki sözleşme, iki ilave uçak için opsiyon da içeriyor. Fransız uçaklarının teslimatlarının 2029-2032 döneminde yapılması planlanıyor.
İsveç’in de dördüncü bir GlobalEye için satın alma opsiyonu bulunuyor. Ancak bu opsiyonun kullanıldığına ilişkin mevcut açıklamada bir bilgi yer almıyor.
İsveç’in havadan gözetleme kapasitesi yeniden kuruluyor
İlk S 106’nın test aşamasına geçmesi, İsveç’in Ukrayna’ya gönderdiği ASC 890 uçaklarıyla oluşan boşluğu kapatma planında önemli bir aşama. GlobalEye, daha uzun radar menzili, farklı sensörlerin tek platformda birleştirilmesi ve geniş görev alanı sayesinde İsveç’in havadan erken ihbar ve komuta-kontrol kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Bununla birlikte ilk uçağın tanıtılmış olması, operasyonel hizmete girdiği anlamına gelmiyor. Uçağın teslimattan önce test ve doğrulama süreçlerini tamamlaması, ardından mürettebat eğitimi ve operasyonel entegrasyon aşamalarından geçmesi gerekiyor.
Kaynak: M5, Defence Blog
