Ukrayna’ya Almanya’dan 11. IRIS-T SLM hava savunma sistemi
Ukrayna’nın Batılı ortakları, Rusya’nın füze ve İHA saldırılarına karşı Ukrayna’nın hava savunma kapasitesini güçlendirmeye devam ediyor.
Berlin yönetimi, Ukrayna’ya 11. IRIS-T SLM orta menzilli hava savunma sistemini teslim etti. Sistemin Ukrayna’ya ulaştıktan sonra operasyonel hale getirildiği ve hava savunma görevlerinde kullanılmaya başlandığı bildirildi.
German Aid to Ukraine (GAU) projesi, teslimatın 1 Ekim’de gerçekleştiğini duyurdu. Ancak güvenlik gerekçeleri nedeniyle sistemin Ukrayna’ya ulaştığı bilgisi birkaç hafta sonra kamuoyuna açıklandı.
Bu teslimat, Almanya’nın 2026 yılında Ukrayna’ya gönderdiği ikinci IRIS-T SLM ateş birimi oldu. Ukrayna, Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı savaşın ardından toplamda 11 adet IRIS-T SLM ateş birimine sahip oldu.
Hedef 18 ateş birimine ulaşmak
Almanya’nın IRIS-T programındaki desteği mevcut teslimatlarla sınırlı değil. Ukrayna’nın önümüzdeki dönemde yedi ilave IRIS-T SLM ateş birimi daha alması ve toplam sistem sayısının 18’e çıkarılması planlanıyor.
GAU kaynaklarına göre mevcut teslimat takvimi 2028 yılı sonuna kadar güvence altına alınmış durumda. Bu durum, IRIS-T SLM’nin Ukrayna hava savunma mimarisinde geçici bir yardım sistemi olmaktan çıkarak uzun vadeli ve katmanlı savunma yapısının temel unsurlarından biri haline geldiğini gösteriyor.
Ukrayna’ya teslim edilen 10’uncu IRIS-T SLM sistemi ise Mayıs 2026’da ulaştırılmıştı. Yıl sonuna kadar bir sistemin daha teslim edilmesi bekleniyor.
SLM ve SLS birlikte kullanılacak
Berlin yönetimi, Ukrayna’ya daha önce gönderilen ve gelecekte teslim edilecek IRIS-T sistemlerinin ateş gücünü artırmak amacıyla ilave lançer tedarikini de finanse ediyor.
Bu kapsamda Almanya yaklaşık 182 milyon avroluk kaynak ayırdı. Planın temel unsurlarından biri, orta menzilli IRIS-T SLM lançerlerinin kısa menzilli IRIS-T SLS lançerleriyle birlikte kullanılması.
Bu yaklaşım, hava savunma birliklerine hedefin niteliğine göre daha uygun maliyetli mühimmat kullanma imkânı sağlayabilir. Daha pahalı ve uzun menzilli SLM füzelerinin yüksek öncelikli hedeflere ayrılması, kısa menzilli SLS mühimmatının ise daha düşük maliyetle angajman gerçekleştirilebilecek tehditlere karşı kullanılması hedefleniyor.
Daha önce açıklanan bir SLM ve bir SLS olmak üzere iki ilave lançerin ise henüz Ukrayna’ya teslim edilen mevcut ateş birimlerinin bünyesine dahil edilmediği bildiriliyor.
TRML-4D radarında üretim sorunu bulunmuyor
IRIS-T SLM sistemlerinin üretim kapasitesi, Ukrayna’nın ihtiyaçlarının artması halinde kritik bir konu haline gelebilir. Ancak GAU projesinin değerlendirmesine göre sistemin en önemli bileşenlerinden biri olan TRML-4D radarları şu aşamada üretim açısından darboğaz oluşturmuyor.
Alman savunma şirketi HENSOLDT tarafından üretilen TRML-4D, hava savunma sisteminin hedef tespit ve takip fonksiyonlarında kritik rol oynuyor.
AESA tabanlı radar, farklı irtifa ve mesafelerdeki hava hedeflerinin tespit edilmesi ve takip edilmesini sağlayarak IRIS-T SLM’nin angajman zincirine hedef verisi sağlıyor.
GAU yetkilisine göre radar üretimindeki kapasite artırma çalışmaları planlanan şekilde ilerliyor. Ateş birimleri ile bunlarda kullanılan füzelerin üretim hızlarının da şu aşamada genel olarak dengeli olduğu değerlendiriliyor.
Bununla birlikte üretim zincirinde hangi bileşenin en düşük adetlerde üretildiğinin dışarıdan kesin olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı belirtiliyor.
Üretim hattının korunması için yeni siparişler gerekebilir
Almanya’nın mevcut teslimat programının ötesine geçerek Ukrayna’ya daha fazla IRIS-T SLM göndermeye karar vermesi halinde üretim kapasitesinin sürdürülebilmesi önemli bir başlık olacak.
GAU projesinin değerlendirmesine göre Berlin’in mevcut sözleşmeleri tamamlandıktan sonra programa devam etmek istemesi durumunda önümüzdeki aylarda yaklaşık iki ila dört ilave ateş birimi için sipariş verilmesi gerekebilir.
Bunun temel nedeni yalnızca Ukrayna’nın ihtiyacı değil, savunma sanayii üretim hatlarının kesintisiz çalışmasının sağlanması.
Üretim kapasitesinin diğer müşterilerle yapılacak planlamalar üzerinden de yeniden düzenlenebileceği belirtiliyor. Daha önce Almanya ve Estonya’nın siparişleri arasında bu tür üretim planlamalarının gerçekleştirildiği ifade ediliyor.
Dolayısıyla gelecekteki IRIS-T SLM siparişlerinin boyutu, yalnızca Ukrayna’nın savaş alanındaki ihtiyaçlarına değil, Berlin’in savaşın ne kadar süreceğine ve Ukrayna’nın uzun vadeli hava savunma gereksinimlerine ilişkin değerlendirmesine de bağlı olacak.
Seyir füzeleri ve İHA’lara karşı ana savunma unsurlarından biri
IRIS-T SLM sistemleri, Ukrayna’da ağırlıklı olarak Rusya tarafından kullanılan seyir füzeleri ve insansız hava araçlarına karşı görevlendiriliyor.
GAU’nun mevcut savaş verilerinden hareketle yaptığı değerlendirmeye göre sistemlerin hedef önleme oranı yaklaşık yüzde 95 seviyesinde.
Bu oran, özellikle Rusya’nın düşük maliyetli İHA’larla gerçekleştirdiği yoğun saldırılar ile seyir füzelerinin aynı saldırı paketi içerisinde kullanılabildiği senaryolarda IRIS-T’nin Ukrayna açısından taşıdığı önemi artırıyor.
Ancak yüksek başarı oranının sürdürülebilmesi yalnızca füzenin teknik performansına değil; radar, komuta-kontrol, hedef teşhisi, angajman planlaması ve mühimmat stoklarının birlikte yönetilmesine bağlı.
Mach 3 hız ve 40 kilometre menzil
IRIS-T SLM, Alman Diehl Defence tarafından geliştirilen IRIS-T SL füzesinin menzil artırılmış versiyonunu temel alan bir karadan havaya savunma sistemi.
Sistemin geliştirme çalışmaları 2007’de başlatılırken IRIS-T SLM 2014 yılında hizmete sunuldu.
SLM füzesinin gövdesi, temel IRIS-T SL’ye kıyasla daha uzun ve daha büyük çapa sahip. Yeni nesil katı yakıtlı roket motoru sayesinde füzenin yaklaşık Mach 3 hıza ulaşabildiği bildiriliyor.
Bu değer yaklaşık 3.675 km/saat seviyesine karşılık geliyor. Füzenin etkili angajman menzili yaklaşık 40 kilometre, operasyonel irtifa sınırı ise yaklaşık 20 kilometre olarak veriliyor.
Bu özellikler IRIS-T SLM’yi, kısa menzilli hava savunma sistemlerinin üzerinde ve uzun menzilli sistemlerin altında konumlanan orta menzilli bir savunma katmanı haline getiriyor.
Sekiz füzeli lançer yapısı
IRIS-T SLM’nin standart ateş birimi; komuta merkezi, çok fonksiyonlu hava savunma radarı ve mobil füze lançerlerinden oluşuyor.
Sistem farklı radarlarla entegre edilebiliyor. Bunlar arasında HENSOLDT üretimi TRML-4D, CEAFAR ve Ground Master ailesinden radarlar bulunuyor.
Her mobil lançerde toplam sekiz füze konteynerinin taşındığı bir ray sistemi yer alıyor. Bu yapı, tek bir lançerin aynı anda çok sayıda hedefe karşı angajman hazırlığı yapmasına imkân tanıyor.
Radar tarafından tespit edilen hedeflerin komuta-kontrol ağı üzerinden değerlendirilmesinin ardından uygun angajman çözümü oluşturuluyor ve füze lançerleri hedefe yönlendiriliyor.
Ukrayna’nın katmanlı hava savunmasında IRIS-T’nin rolü büyüyor
Ukrayna’nın hava savunma mimarisi, farklı menzil ve görev profillerine sahip sistemlerin birlikte kullanılmasına dayanıyor. IRIS-T SLM bu yapının özellikle orta menzilli bölümünde kritik bir görev üstleniyor.
Almanya’nın teslimatları 18 ateş birimine ulaştırması halinde Ukrayna’nın belirli şehirleri, kritik altyapıları ve askerî tesisleri daha yoğun bir orta menzilli savunma ağıyla koruma kapasitesi önemli ölçüde artacak.
Bununla birlikte sistemlerin etkinliğinin sürdürülebilmesi için füze üretiminin, radar tedarikinin ve lançer kapasitesinin aynı hızda artırılması gerekiyor. Berlin’in 2028 sonuna kadar teslimatları güvence altına alması, IRIS-T SLM’nin Ukrayna hava savunmasındaki rolünün önümüzdeki yıllarda da devam edeceğine işaret ediyor.
Kaynak: M5, Militaryni
