Almanya’dan yeni nesil savaş uçağı için iki hamle
Almanya, 2035 yılında hizmete girmesi hedeflenen yeni nesil savaş uçağını geliştirmek üzere İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen Küresel Muharip Hava Programı’na (GCAP) katılma seçeneğini değerlendiriyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in açıklamaları, Fransa ile ortak yürütülen FCAS programında yaşanan anlaşmazlıkların ardından Berlin’in yeni nesil savaş uçağı geliştirme stratejisinde alternatif arayışını güçlendirdi.
Berlin, GCAP için seçeneklerini değerlendiriyor
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, 28 Ekim’de Tokyo’da düzenlenen iş dünyası zirvesinde ve Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında, Berlin’in GCAP programına katılım ihtimalini değerlendirdiğini açıkladı.
Merz, İngiltere, İtalya ve Japonya arasındaki sanayi iş bölümüne ilişkin görüşmelerin ileri bir aşamaya ulaştığını belirterek Almanya’nın kararını 2027 başına kadar açıklamaya hazır olmayabileceğini ifade etti. Bu durum, Japonya’nın Almanya’nın katılımı konusunda erken bir karar alınması yönündeki beklentisinin karşılanmasını zorlaştırabilir.
GCAP, düşük radar görünürlüğüne sahip yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi amaçlıyor. Programın 2035 yılında operasyonel hizmete girmesi hedefleniyor. İngiltere’nin BAE Systems şirketi, İtalya’nın Leonardo şirketi ve Japonya’nın Japan Aircraft Industrial Enhancement Co. kuruluşu tarafından oluşturulan Edgewing ortak girişimi, projenin sanayi çalışmalarına liderlik ediyor.
Almanya’nın katılması hâlinde program, üç ülkeli mevcut yapısından dört ülkenin yer aldığı daha geniş bir ortaklığa dönüşecek. Ancak böyle bir adım, yalnızca siyasi mutabakatı değil, sanayi iş bölümünün ve mevcut üretim planlarının yeniden düzenlenmesini de gerektirebilir.
Airbus ile BAE Systems arasında görüşmeler gündemde
Financial Times gazetesinin konuya yakın dört kaynağa dayandırdığı haberine göre Airbus yöneticilerinin, GCAP kapsamında olası iş birliğini görüşmek üzere BAE Systems yetkilileriyle bir araya gelmesi bekleniyor.
Airbus Üst Yöneticisi Guillaume Faury, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada GCAP’ın değerlendirilen seçeneklerden biri olduğunu belirtti. Faury ayrıca Airbus’ın Almanya ve İspanya ile yeni nesil savaş uçağı konusunda yakın çalışmayı sürdürdüğünü vurguladı.
Faury’ye göre nihai karar şirketlerden ziyade hükûmetlere ait. Bununla birlikte Airbus’ın GCAP’a olası katkısı, Almanya’nın projeye katılımının sanayi boyutunu belirleyecek temel unsurlardan biri olabilir.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham da 8 Ekim’de Berlin’de Merz ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Almanya’nın GCAP’a katılmasına açık olduklarını açıklamıştı. Burnham, konuyu İtalya ve Japonya ile de ilerleteceğini belirtmişti.
Bu açıklamalar, Almanya’nın katılım ihtimalinin yalnızca şirketler arasında yürütülen teknik bir değerlendirme olmadığını, aynı zamanda hükûmetler düzeyinde ele alınan siyasi ve stratejik bir seçenek olduğunu gösteriyor.
FCAS krizinin ardından yeni yön arayışı
Almanya’nın GCAP’a ilgisi, Fransa, Almanya ve İspanya’nın ortaklaşa yürüttüğü Geleceğin Muharip Hava Sistemi (FCAS) programında yaşanan anlaşmazlıkların ardından gündeme geldi.
Almanya Başbakanı Merz, 6 Haziran’da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a iki ülkenin ortak bir Yeni Nesil Savaş Uçağı geliştirmeyeceğini bildirdi. Airbus ile Dassault Aviation arasında uçağın geliştirilmesi, sanayi işlerinin paylaşımı ve program üzerindeki liderlik konusunda yaşanan anlaşmazlıklar, projenin geleceğini belirsizleştirdi.
Buna karşın FCAS’ın tüm bileşenleri durdurulmuş değil. Savaş uçaklarının ve diğer platformların birlikte çalışmasını sağlayacak muharebe bulutu üzerinde ortak çalışmaların devam etmesi planlanıyor. FCAS bünyesindeki insansız muharip hava aracı gibi diğer bileşenlerde de çalışmalar sürüyor.
Bu ayrım önemli: Almanya’nın yeni nesil savaş uçağı için GCAP’ı değerlendirmesi, FCAS kapsamındaki bütün teknolojik iş birliğinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Berlin, bazı alanlarda Fransa ile ortaklığını sürdürürken insanlı savaş uçağı geliştirme konusunda farklı bir sanayi yapılanmasına yönelebilir.
Dört ülkeli ortaklık hangi avantajları sağlayabilir?
Almanya’nın GCAP’a katılması, programın finansman tabanını genişletebilir ve Avrupa’nın havacılık sanayisi kapasitesini Japonya’nın teknolojik birikimiyle bir araya getirebilir. Airbus’ın projeye dâhil olması da Almanya’nın uçak tasarımı, sistem entegrasyonu ve havacılık teknolojilerindeki tecrübesinin programa aktarılmasını sağlayabilir.
Ancak bu katılımın önemli zorlukları da bulunuyor. GCAP ortakları şimdiden mühendislik merkezlerini oluşturmaya ve sanayi işlerini paylaşmaya başladı. Almanya’nın sonradan katılması, hangi şirketin hangi sistemlerden sorumlu olacağı, fikrî mülkiyet haklarının nasıl düzenleneceği ve geliştirme maliyetlerinin nasıl paylaşılacağı gibi konularda yeni müzakereler gerektirebilir.
Ayrıca Almanya’nın projeye katılımı, Fransa ile savunma sanayisi ilişkilerinin geleceğini de etkileyebilir. Berlin’in tercihi, Avrupa’nın yeni nesil savaş uçağı alanında tek bir ortak program etrafında birleşmesi yerine farklı sanayi ve teknoloji bloklarına ayrılma ihtimalini güçlendirebilir.
Savunma bakanları düzeyinde görüşmeler yapılacak
Merz, Almanya ve Japonya savunma bakanlarının konuyu görüşmek üzere yakın zamanda bir araya geleceğini açıkladı. Bu görüşmelerin, Almanya’nın GCAP’a katılım ihtimalinin siyasi, askerî ve sanayi boyutlarının değerlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Genel değerlendirme: Almanya’nın GCAP’a yönelmesi, Avrupa’nın yeni nesil savaş uçağı projelerinde yaşanan rekabet ve iş bölümü krizinin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Berlin açısından temel mesele yalnızca 2035 hedefli bir savaş uçağına erişmek değil; Alman havacılık sanayisinin gelecekteki teknolojik yetkinliklerini, üretim kapasitesini ve karar alma gücünü korumak. Ancak Almanya’nın programa katılımı henüz kesinleşmiş değil ve nihai karar, mevcut ortaklarla yapılacak müzakerelere bağlı olacak.
Kaynak: M5, Financial Times
