Pentagon'dan "faydalı yükler" taşıyan uzay ağı projesi - M5 Dergi
Öne ÇıkanSavunma Haberleri

Pentagon’dan “faydalı yükler” taşıyan uzay ağı projesi

Abone Ol 

ABD Hava Kuvvetleri, Dünya ile Ay arasındaki uzay bölgesinde askeri faaliyetleri izlemek ve gelecekte kurulması planlanan uzay ağına altyapı oluşturmak amacıyla beş adede kadar yeni uzay aracı geliştirilmesini gündemine aldı.

Her biri 2 tona kadar “faydalı yük” taşıyabilecek şekilde tasarlanacak araçların ilk fırlatmasının 2029 yılının sonlarında gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Federal sözleşme platformunda yayımlanan ve güncellenen bilgi talebi (RFI), Cislunar Space System adı verilen program kapsamında beş adede kadar uzay aracının yanı sıra yer kontrol istasyonları, haberleşme bağlantıları ve fırlatma organizasyonunun oluşturulmasını kapsıyor.

ABD Savunma Bakanlığı, şirketlerden gelen teklifleri değerlendirdikten sonra beş adede kadar sabit fiyatlı ön tasarım çalışması sözleşmesi vermeyi planlıyor. Tasarım faaliyetlerinin Ocak-Mart 2027 döneminde başlaması öngörülüyor. Şirketlerin tekliflerini en geç 24 Kasım’a kadar, 15 sayfayı aşmayacak şekilde sunmaları gerekiyor.

Programın en dikkat çekici yönü, ABD’nin Ay çevresindeki uzay faaliyetlerini yalnızca bilimsel ve deneysel çalışmalarla sınırlı tutmayarak operasyonel askerî kabiliyetlere dönüştürme hedefi.

Her biri 2 tona kadar askerî yük taşıyabilecek

Teknik şartnamede uzay araçlarının 2.000 kilograma kadar faydalı yük taşıyabilmesi isteniyor. Bu kapasite, ABD’nin Ay çevresinde şimdiye kadar geliştirdiği küçük ölçekli deneysel uzay araçlarından önemli ölçüde daha büyük ve operasyonel sistemlere geçiş yapmayı hedeflediğini gösteriyor.

Her uzay aracının 3 metre uzunluğunda ve 1 metre yüksekliğinde ve genişliğinde bir faydalı yük bölümüne sahip olması gerekiyor. Ayrıca taşınacak sistemlere en az 1 kilovat elektrik gücü sağlanması, hedef kapasitenin ise 3 kilovata çıkarılması isteniyor.

Uzay araçlarının en az üç yıl görev yapabilecek şekilde tasarlanması, beş yıllık görev süresini destekleyecek yakıt ve sarf malzemesi kapasitesine sahip olması bekleniyor.

Şartnamede ABD Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) Type 1 şifreleme standardına uygun güvenli haberleşme altyapısı da talep ediliyor. Bu gereklilik, platformların hassas veya gizli askerî sistemleri taşıyabilecek şekilde yapılandırılmasının planlandığına işaret ediyor.

Dünya-Ay arasındaki stratejik noktalar izlenecek

Programın temel operasyon alanını Dünya ile Ay arasındaki uzay bölgesi oluşturuyor. Teknik dokümanda uzay araçlarının farklı yörünge türlerinde faaliyet gösterebilmesi isteniyor.

Bunlar arasında Dünya-Ay transfer yörüngeleri, rezonans yörüngeleri, düşük enerjili transfer rotaları ve Lagrange noktaları çevresindeki yörüngeler bulunuyor.

Özellikle Dünya-Güneş sistemindeki L1 ve L2 noktaları dikkat çekiyor. Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaklıkta bulunan bu bölgeler, Dünya ile Ay arasındaki mesafenin yaklaşık dört katı uzaklıkta yer alıyor.

Lagrange noktaları, iki büyük gök cisminin kütleçekim etkilerinin dengelendiği özel bölgeler olarak tanımlanıyor. Bu noktalarda uzay araçları, uygun yörüngelerde görece düşük yakıt tüketimiyle konumlarını koruyabiliyor.

Bu özellik, ABD’nin Ay çevresindeki faaliyetleri daha uzun süre gözlemlemesine ve farklı yörüngelerdeki uzay araçlarıyla kesintisiz veri toplamasına imkân sağlayabilir.

Yapay zekâ destekli otonom operasyon kabiliyeti

ABD’nin yeni uzay araçlarından beklediği önemli özelliklerden biri de yüksek düzeyde otonom görev yönetimi.

Şartnameye göre araçların en az 72 saat boyunca yer kontrol merkezinden doğrudan müdahale olmadan faaliyetlerini sürdürebilmesi gerekiyor. Ayrıca olası arızalarda güvenli moda geçebilmeleri, yörünge değişikliklerini gerçekleştirebilmeleri ve konumlarını koruyabilmeleri için çok yönlü itki sistemleriyle donatılmaları isteniyor.

Dokümanda şirketlere, uzun süreli otonom uzay aracı operasyonlarının yönetiminde “Super Intelligence (SI)” kullanımına ilişkin deneyimleri de soruluyor. Ancak belgede bu kavramın teknik tanımı yapılmıyor.

Bu yaklaşım, Dünya-Ay arasındaki büyük mesafe nedeniyle ortaya çıkan haberleşme gecikmeleri ve sınırlı yer kontrol imkânlarının, gelişmiş otonom sistemlerle aşılmasının hedeflendiğini gösteriyor.

Mevcut teknolojiler kullanılacak, üretim süresi kısaltılacak

ABD Savunma Bakanlığı, programda mümkün olduğunca yeni mühendislik çalışmalarına ihtiyaç duyulmamasını ve düşük riskli ticari teknolojilerin kullanılmasını istiyor.

Bu kapsamda teklif sunacak şirketlerin, daha önce uçuş gerçekleştirmiş mevcut bir uydu platformuna sahip olması veya platformun önümüzdeki 24 ay içerisinde montaj ve test süreçlerini tamamlayabilecek durumda bulunması gerekiyor.

Ayrıca şirketlerden daha önce gizli devlet uzay programlarında çalışmış olmaları ve Ay mesafesindeki uzay ortamında operasyonel deneyim göstermeleri bekleniyor.

Fırlatmaların ABD hükümeti tarafından sağlanacak National Security Space Launch roketleriyle gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bakanlık, her roketle mümkün olduğunca fazla uzay aracının taşınabilmesi için kompakt uydu tasarımları ve yenilikçi yerleştirme yöntemleri geliştirilmesini de talep ediyor.

Oracle programı Ay çevresindeki askerî hazırlıkların ilk aşaması

ABD’nin Ay çevresindeki askerî uzay faaliyetleri yeni başlamış değil. Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı (AFRL), 2022 yılında Cislunar Highway Patrol System adıyla başlattığı ve daha sonra Oracle olarak adlandırılan program kapsamında Colorado merkezli Advanced Space şirketine 72 milyon dolarlık sözleşme vermişti.

Başlangıçta tek bir uzay aracı üzerinden planlanan program daha sonra Oracle-M ve Oracle-P olmak üzere iki ayrı platforma dönüştürüldü.

Daha küçük olan Oracle-M’nin ilk olarak 2026 yılında fırlatılması planlanmıştı. Ancak fırlatma sağlayıcısındaki değişiklik nedeniyle görevin 2027 ortalarına ertelendiği ve SpaceX’in Falcon Heavy roketiyle gerçekleştirilmesinin beklendiği bildirildi.

Dünya-Ay L1 noktasında görev yapması tasarlanan Oracle-P ise Aralık 2025’te ön tasarım incelemesini tamamladı. Bu platformun da 2027 yılında fırlatılması hedefleniyor.

Oracle programının temel amacı, Ay çevresindeki uzay nesnelerinin tespit edilmesi, takip edilmesi ve bu bölgedeki uzay hareketliliğinin daha iyi anlaşılması.

ABD Uzay Kuvvetleri yeni komuta yapılanması oluşturuyor

ABD Uzay Kuvvetleri de Ay çevresindeki faaliyetleri daha sistematik şekilde yönetebilmek için kurumsal yapılanmasını genişletiyor.

Bu kapsamda Nisan ayında Cislunar Coordination Office adıyla yeni bir koordinasyon ofisi kuruldu. Ofisin temel görevleri arasında Ay çevresindeki askerî uzay faaliyetlerine yönelik teknoloji yol haritasının hazırlanması bulunuyor.

Bunun yanında yaklaşık 30 milyon dolarlık Cislunar Prime araştırma programı da yürütülüyor. 2027 ilkbaharında sözleşmelerin verilmesi planlanan program üç temel alana odaklanıyor: uzay nesnelerinin takibi, haberleşme ve seyrüsefer.

Yeni geliştirilecek beş uzay aracının da bu alanlarda görev yapması bekleniyor. Ancak mevcut bilgi talebinde platformların kesin görev tanımları henüz açıklanmış değil.

Çin’in Ay hedefleri ABD’nin askerî uzay yatırımlarını hızlandırıyor

ABD’nin bu yatırımlarının arka planında Çin’in Ay programı ve uzay alanındaki artan rekabeti bulunuyor.

Çin, 2030 yılına kadar Ay’a insanlı iniş gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu doğrultuda insanlı uzay araçları, Ay yörüngesi altyapısı ve robotik keşif sistemleri üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.

Dünya-Ay arasındaki uzay bölgesi, jeosenkron yörüngeye kadar uzanan uzay hacminin yaklaşık 1.728 katı büyüklüğünde. Bu geniş alanın yer tabanlı sistemlerle sürekli izlenmesi oldukça zor olduğundan, uzay tabanlı sensörler ve otonom platformlar stratejik önem taşıyor.

ABD’nin planladığı yeni sistem, Ay çevresindeki uzay nesnelerinin takibi, güvenli haberleşme ve seyrüsefer kabiliyetlerinin geliştirilmesi açısından gelecekteki askerî uzay mimarisinin temel unsurlarından biri olabilir.

Kaynak: M5, Aviation Week

Abone Ol 

İlgili Yazılar

Abone Ol 
Back to top button
Close
Close