Rapor: İngiltere zırhlı araç ve mühimamat kriziyle karşı karşıya

İngiltere merkezli bir savunma düşünce kuruluşu, İngiliz hükümetine daha önce iki kez aldığı kararı yeniden gözden geçirmesi çağrısında bulundu.

878 Institute tarafından hazırlanan yeni bir politika raporuna göre, İngiliz Ordusu’nun dört zırhlı piyade taburu çok yakında kullanılabilir herhangi bir zırhlı araca sahip olmama riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Britain’s Military Deterrence Gaps (Britanya’nın Askeri Caydırıcılık Açıkları) başlıklı raporda, hükümetin Warrior Zırhlı Muharebe Aracı’nın hizmetten çıkarılma sürecini durdurması ve yıllar önce iptal edilen Warrior Capability Programme (Warrior Yetenek Programı) için yeniden finansman sağlaması gerektiği savunuluyor.

İlk olarak yaklaşık 1 milyar sterlin (1,68 milyar dolar) bütçeyle planlanan program kapsamında 380 Warrior aracının yeni kule ve 40 mm top ile modernize edilerek en az 2040 yılına kadar hizmette tutulması hedefleniyordu. Raporu hazırlayan Robert Clark ise enflasyon dikkate alındığında bu modernizasyon programının yeniden hayata geçirilmesinin yaklaşık 1,25 milyar sterline (2,1 milyar dolar) mal olacağını hesaplıyor.

Boxer teslimatları endişe yaratıyor

Warrior, onlarca yıldır İngiliz Ordusu’nun zırhlı piyade birliklerinin bel kemiğini oluşturuyor. Ancak aracın emekliye ayrılması süreci defalarca ertelendi. İlk olarak 2014 yılında hizmetten çıkarılması planlanan Warrior’ın emeklilik tarihi, yerine geçecek platformun gecikmesi nedeniyle birçok kez ötelendi. Güncel plana göre Warrior’lar 2027 yılında tamamen hizmet dışına çıkarılacak.

Warrior’ın yerini ise Rheinmetall ile Krauss-Maffei Wegmann ortaklığındaki ARTEC konsorsiyumu tarafından geliştirilen 8×8 tekerlekli modüler Boxer zırhlı araçlarının alması planlanıyor. Araçlar, uluslararası tedarik kuruluşu OCCAR aracılığıyla İngiliz Ordusu’na teslim ediliyor.

İngiltere, 25 Haziran 2026 tarihinde Telford ve Stockport tesislerinde üretilen 100’üncü Boxer aracını teslim alarak önemli bir kilometre taşına ulaştı. Ancak Robert Clark’a göre bu gelişme, ordunun karşı karşıya olduğu temel sorunu çözmeye yetmiyor.

Raporda, Boxer programının tedarik zincirindeki sorunlar nedeniyle 2025 yılının son çeyreğinde ulaşması planlanan İlk Operasyonel Kabiliyet (IOC) hedefine ulaşamadığı belirtiliyor. Haziran 2026 itibarıyla sipariş edilen toplam 623 Boxer aracının yalnızca 100’ü teslim edilirken, kalan araçlar için güncellenmiş bir teslimat takvimi de açıklanmış değil.

Clark, bu durumun Warrior’ların hizmetten çekilmesiyle birlikte İngiliz Ordusu’nun dört zırhlı piyade taburunda ciddi bir kabiliyet boşluğu oluşturacağını ifade ediyor.

Raporda Warrior modernizasyonunun Boxer’ın alternatifi olmadığı, yalnızca geçiş döneminde ortaya çıkacak boşluğu kapatacak geçici bir çözüm olduğu vurgulanıyor.

Clark, “Warrior modernizasyonu sayesinde Boxer programı mevcut hızında devam ederken zırhlı piyade taburları zırh ve hareket kabiliyetinden mahrum kalmayacaktır.” değerlendirmesinde bulunuyor.

Rapora göre birçok birlik, Boxer araçlarının teslim edileceği varsayımıyla Warrior araçlarını şimdiden hizmet dışına çıkarmaya başladı. Ancak Boxer teslimatlarındaki belirsizlik nedeniyle bu geçiş süreci önemli riskler barındırıyor.

Clark ayrıca zırhlı piyade için üretilecek ilk Boxer araçlarındaki gecikmelerin, Kraliyet Topçusu’nun 2028 yılından itibaren teslim almayı planladığı 72 adet Boxer tabanlı obüs platformunu da geciktirebileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü Boxer’ın farklı varyantlarının üretim ve teslimat süreçleri birbirine bağlı şekilde yürütülüyor.

Ajax programı da eleştiriliyor

Raporun ön sözünü kaleme alan emekli General Lord Dannatt ise Robert Clark’tan daha ileri bir öneride bulunarak Ajax keşif aracı programının tamamen iptal edilmesini ve ayrılan kaynağın Warrior modernizasyonuna yönlendirilmesini istedi.

Yaklaşık 6,3 milyar sterlin (10,58 milyar dolar) bütçeye sahip General Dynamics UK üretimi Ajax programı, yıllardır çeşitli teknik sorunlarla gündeme geliyor. Gürültü ve titreşim problemleri nedeniyle Salisbury Plain’deki testler sırasında yaklaşık 30 askerin sağlık sorunu yaşadığı program, operasyonel kullanıma hazır olduğu açıklanmasına rağmen bir süre durdurulmuştu.

Buna karşın Clark, Warrior modernizasyonunun ne Boxer’ın ne de Ajax’ın tamamen yerine geçmesini önermiyor. Raporda bu çözüm yalnızca geçici bir köprü olarak değerlendiriliyor.

İngiliz Savunma Bakanlığı daha önce Warrior araçlarının hizmette tutulması önerisini reddetmişti. Hatta 2025 yılında da aynı yönde yapılan çağrılar kabul edilmemiş ve hükümet Warrior Capability Programme’ın yeniden başlatılmasına sıcak bakmamıştı.

Bakanlık henüz yeni rapora resmi bir yanıt vermedi. Bu nedenle hükümetin, raporda dile getirilen kabiliyet açığını yeniden değerlendirmeye alıp almayacağı belirsizliğini koruyor.

Öte yandan Warrior platformları için farklı bir kullanım alanı üzerinde de çalışılıyor. İngiliz Ordusu’nun ATILLA Projesi kapsamında hizmetten çıkarılan Warrior gövdelerinin Kraliyet İstihkam Birlikleri için mayın temizleme araçlarına dönüştürülmesi planlanıyor. Ancak bu proje, Warrior’ların yeniden cephe hattında zırhlı muharebe aracı olarak kullanılmasını değil, mühendislik görevlerinde değerlendirilmesini öngörüyor.

Sonuç olarak Britain’s Military Deterrence Gaps raporu, Boxer teslimatlarının hızlanacağı varsayımına güvenilerek Warrior araçlarının hizmetten çıkarılmasının İngiliz Ordusu açısından ciddi bir risk oluşturduğunu savunuyor. Hükümetin Robert Clark’ın önerisini kabul edip etmeyeceği, 2021 yılında olduğu gibi yeniden reddedip reddetmeyeceği ya da farklı bir ara çözüm geliştirip geliştirmeyeceği ise Savunma Bakanlığı’nın vereceği kararla netlik kazanacak. Ancak mevcut tablo, 2027 yılına yaklaşılırken İngiliz Ordusu’nun dört zırhlı piyade taburunun önemli bir zırhlı araç eksikliğiyle karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor.

Kaynak: M5, Defence Blog