Litvanya, ABD’nin kalıcı konuşlanması için ödeme yapacak
Litvanya, NATO’nun doğu kanadındaki savunma düzeninin güçlendirilmesi kapsamında ABD askerlerinin ülkesinde kalıcı olarak konuşlandırılmasının önünü açmaya hazırlanıyor.
Vilnius yönetimi, Washington’ın askeri varlığını sürekli hale getirmesi durumunda gerekli askerî altyapının kurulması ve konuşlandırmanın maliyetinin karşılanması dahil kapsamlı destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.
Litvanya Başbakanı Mindaugas Sinkevičius, Bloomberg’e yaptığı açıklamada ülkesinin ABD birliklerinin kalıcı konuşlandırılması için gerekli şartları oluşturmaya hazır olduğunu belirtti.
Bu yaklaşım, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı sonrasında Baltık ülkelerinin ABD güvenlik şemsiyesine verdiği önemin daha da arttığını ortaya koyuyor.
ABD birlikleri hâlihazırda dönüşümlü olarak görev yapıyor
ABD ordusu şu anda Litvanya’da kalıcı bir üs modeli yerine dönüşümlü konuşlandırma sistemiyle faaliyet gösteriyor. Amerikan birlikleri belirli dönemlerde Litvanya’ya intikal ederken, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının başlamasından bu yana ülkedeki ABD askerî varlığı kesintisiz şekilde devam ediyor.
Yeni bir Amerikan askerî birliğinin ekim ayının sonunda Litvanya’ya ulaşması bekleniyor. Yaklaşık 1.000 ABD askerinden oluşacak birliğin dokuz ay boyunca ülkede görev yapması planlanıyor.
ABD’nin Litvanya’daki askerî varlığının temel unsurlarından biri ise 2019’dan itibaren ülkede dönüşümlü olarak konuşlandırılan tabur seviyesindeki birlikler.
Vilnius 1.500 ABD askerine ev sahipliği yapabilir
Litvanya daha önce yaptığı açıklamalarda ülkesinde 1.500’e kadar ABD askerini barındırabilecek kapasiteyi oluşturabileceğini belirtmişti.
Bunun için yalnızca kışla ve konaklama tesislerinin değil, mühimmat depolama alanları, bakım tesisleri, eğitim sahaları, lojistik merkezleri ve ulaşım altyapısının da geliştirilmesi gerekiyor.
Kalıcı konuşlandırma modeline geçilmesi halinde Litvanya’nın ABD birliklerinin ihtiyaç duyacağı altyapıyı doğrudan finanse etmesi, Washington açısından askerî varlığın Doğu Avrupa’da sürdürülmesinin maliyetini azaltabilecek önemli bir unsur olacak.
ABD’nin Avrupa’daki askerî geleceği tartışılıyor
Litvanya’nın teklifinin zamanlaması ise dikkat çekici. Washington yönetimi, Avrupa’daki ABD askerî varlığının geleceğini yeniden değerlendiriyor.
Pentagon’un yürüttüğü yaklaşık altı aylık değerlendirme sürecinde, Avrupa’daki Amerikan birliklerinin konuşlandırılma modeli ve gelecekte hangi bölgelerde ne büyüklükte kuvvet tutulacağı inceleniyor.
Bu süreç, NATO’nun doğu kanadındaki müttefikler arasında ABD’nin Avrupa’daki askerî varlığının azaltılabileceğine ilişkin endişeleri artırmış durumda.
NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı Alexus Grynkewich de ABD’nin İttifak’a desteğinin devam edeceğini ancak gelecekte bazı alanlarda daha sınırlı fakat kritik kabiliyetlerin sağlanabileceğini ifade etti.
Bu açıklamalar, Washington’ın Avrupa’daki kuvvetlerini tamamen geri çekmesinden ziyade, askerî varlığın büyüklüğü ve görev dağılımını yeniden düzenleyebileceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor.
Polonya da ABD askerlerinin maliyetini üstlenmek istiyor
Litvanya’nın girişimi, Polonya’nın benzer bir teklifinin ardından geliyor. Varşova yönetimi de ABD askerlerinin Polonya’da kalıcı olarak konuşlandırılmasını istiyor.
Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Paweł Zalewski, ülkesinin ABD askerlerinin konuşlandırılmasının maliyetine katkı sağlamaya hazır olduğunu açıklamıştı.
Varşova, her bir ABD askeri için yıllık 15 bin dolar ödeme yapmayı ve Amerikan birliklerinin ihtiyaç duyacağı askerî altyapının kurulmasıyla ilgili masrafları üstlenmeyi teklif ediyor.
Polonya’nın hedefi ise dönüşümlü birliklerin ötesine geçerek ülkede kalıcı bir ABD askerî üssü oluşturmak.
Baltıklar ve Polonya’dan Washington’a güçlü mesaj
Litvanya ve Polonya’nın yaklaşımları birlikte değerlendirildiğinde, Doğu Avrupa’daki NATO üyelerinin ABD’nin askerî varlığını yalnızca diplomatik açıdan değil, doğrudan ekonomik ve altyapısal katkılarla güvence altına almaya çalıştığı görülüyor.
Özellikle Baltık ülkeleri açısından ABD birliklerinin varlığı, Rusya’ya karşı caydırıcılığın temel unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor. Litvanya, Letonya ve Estonya’nın Rusya’ya coğrafi yakınlığı nedeniyle bölgede konuşlandırılan NATO birliklerinin erken uyarı, hızlı reaksiyon ve takviye kuvvetlerinin intikali açısından önemli bir işlevi bulunuyor.
Kalıcı ABD birliklerinin Litvanya’ya yerleştirilmesi halinde ülke, NATO’nun doğu kanadında yalnızca ileri konuşlanma noktası değil, aynı zamanda ABD’nin bölgesel askerî lojistik ve kuvvet aktarım ağının daha sürekli bir parçası haline gelebilir.
Yeni güvenlik mimarisinin maliyeti müttefiklere kayıyor
Litvanya ve Polonya’nın askerî altyapı ile ABD birliklerinin konuşlandırma maliyetlerini üstlenmeye hazır olması, NATO içerisinde savunma yük paylaşımının da yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor.
Washington’ın Avrupa’daki askerî varlığının maliyetini ve ölçeğini yeniden değerlendirdiği bir dönemde Doğu Avrupa ülkeleri, ABD birliklerini bölgede tutabilmek için daha fazla mali sorumluluk üstlenmeye hazırlanıyor.
Bu modelin yaygınlaşması halinde ABD’nin Avrupa’daki askerî varlığının tamamen azaltılması yerine, daha düşük doğrudan maliyetle ancak müttefik ülkelerin daha yüksek finansal katkısıyla sürdürülen yeni bir konuşlandırma modelinin ortaya çıkması mümkün olabilir.
Kaynak: M5, Militaryni
