İsveç ve Ukrayna’dan Gripen anlaşması
İsveç ile Ukrayna, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri için 16 adet Saab JAS 39 Gripen E savaş uçağının tedarikini kapsayan 24,6 milyar İsveç kronu (2,53 milyar dolar) tutarında hükümetler arası anlaşmayı resmen tamamladı.
Anlaşma; lojistik destek hizmetleri ve kapsamlı bir eğitim paketini de içeriyor. Gripen E savaş uçaklarının teslimatlarının 2029 ve 2030 yıllarında gerçekleştirilmesi planlanırken, Ukrayna’nın siparişi 2026’nın üçüncü çeyreğinde vermesi bekleniyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte İsveç, Kiev’e 16 adet Gripen C/D savaş uçağını hibe etme sürecini de başlatacak. Bu uçakların teslimatlarının ise 2027 yılının başlarında başlaması öngörülüyor.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson tarafından mayıs ayında açıklanan paket kapsamında Ukrayna’nın en fazla 20 adet Gripen E/F savaş uçağı satın alması, buna karşılık İsveç’in de 16 adet Gripen C/D savaş uçağını hibe etmesi planlanmıştı.
Gripen E alımının Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla finanse edilmesi beklenirken, İsveç’in 16 adet Gripen C/D savaş uçağını hibe etmesi ise Ukrayna’nın satın alma sürecini tamamlamasına bağlı olacak.
Hibe paketi ayrıca gelişmiş havadan havaya mühimmatları da kapsıyor. Pakette IRIS-T, AIM-120 AMRAAM ve MBDA Meteor uzun menzilli havadan havaya füzelerinin yer alabileceği belirtiliyor.
Bu anlaşma, Ukrayna’nın uzun vadede 150 adede kadar Gripen savaş uçağı edinmeyi hedefleyen planının ilk adımı olarak değerlendiriliyor. Söz konusu planın, NATO müttefikleriyle tam uyumlu modern bir hava kuvveti oluşturulmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Saab Başkanı ve CEO’su Micael Johansson yaptığı açıklamada, “İsveç ve Saab’ın artık Gripen E’nin Ukrayna’ya tedarik edilmesini mümkün kılmasından büyük gurur duyuyorum. Bu dünya standartlarındaki savaş uçağı, Ukrayna Hava Kuvvetleri’nin kabiliyetlerini kökten değiştirecek.” ifadelerini kullandı.
Johansson, “Bu gelişme Ukrayna’nın hava savunmasını önemli ölçüde güçlendirecek ve ülkenin halkını korumasına ve geleceğini güvence altına almasına yardımcı olacaktır.” dedi.
İngiliz sanayisi de projede önemli rol oynuyor
Gripen savaş uçağı, İngiltere ve ABD’nin önemli sanayi katkılarıyla üretiliyor. Her bir uçağın yüzde 30’dan fazlası Birleşik Krallık’ta imal ediliyor.
İngiltere Savunma Bakanlığı, uçağın kritik parçalarının İngiltere’de üretileceğini ve bunun ülkede 5 binden fazla kişiye istihdam sağlayacağını açıkladı.
Fareham’daki Saab UK ve Edinburgh’daki Leonardo UK’nin de aralarında bulunduğu 50’den fazla İngiliz şirketi; radar, iniş takımı ve diğer kritik sistemlerin üretiminde görev alıyor.
İngiltere Savunma Hazırlık ve Savunma Sanayii Bakanı Luke Pollard ise anlaşmaya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Bu anlaşma hem Ukrayna’nın hava gücüne önemli bir katkı sağlıyor hem de dünyanın önde gelen İngiliz savunma sanayisine duyulan güveni gösteriyor. Aynı zamanda ülkemizde binlerce nitelikli istihdamı destekliyor.” ifadelerini kullandı.
JAS 39 Gripen’in öne çıkan özellikleri
Saab JAS 39 Gripen, yüksek operasyonel esneklik sunmak amacıyla geliştirilen hafif, tek motorlu çok rollü bir savaş uçağı olarak öne çıkıyor. Delta kanat tasarımı, fly-by-wire uçuş kontrol sistemi ve modern aviyonik altyapısı sayesinde kısa pistlerden, otoyollardan ve dağınık konuşlanma noktalarından minimum lojistik destekle görev yapabiliyor.
En güncel Gripen E/F varyantı; aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radar, kızılötesi arama ve takip sistemi (IRST), elektronik harp paketi ve güvenli veri bağı sistemleriyle donatılıyor. Uçak, farklı silah istasyonlarında toplam 7 bin 200 kilogram mühimmat taşıma kapasitesine sahip.
General Electric F414 art yakıcılı turbofan motorundan güç alan Gripen E, azami Mach 2 (yaklaşık 2 bin 470 kilometre/saat) hıza ulaşabiliyor. Uçağın menzili 4 bin 74 kilometre, servis tavanı ise 16 bin metre seviyesinde bulunuyor.
Gripen’in silah seçenekleri arasında 27 milimetrelik dahili topun yanı sıra MBDA Meteor, IRIS-T ve AIM-120 AMRAAM havadan havaya füzeleri, güdümlü bombalar, havadan karaya füzeler ve gemisavar füzeler yer alıyor.
Kaynak: M5, Army Recognition
