Hollanda’dan Fransa ile nükleer caydırıcılık görüşmeleri
Fransa ve Hollanda, Avrupa’nın savunma kapasitesini güçlendirmek ve Fransa’nın nükleer kuvvetleriyle Avrupa ülkelerinin konvansiyonel askerî kabiliyetleri arasındaki iş birliği imkânlarını değerlendirmek amacıyla yeni bir ikili diyalog mekanizması oluşturdu.
Hollanda Savunma Bakanlığı, 15 Ekim’de yayımladığı açıklamada, görüşmelerin nükleer ve konvansiyonel caydırıcılığın Avrupa boyutunu güçlendirmeye odaklandığını bildirdi. Toplantıya Fransa’dan üst düzey hükûmet yetkilileri katılırken Hollanda heyetinde Başbakanlık görevini yürüten Genel İşler Bakanlığı ile savunma ve dışişleri bakanlıklarının temsilcileri yer aldı.
İki ülke arasında bu konunun ilk kez bu düzeyde ele alındığı belirtilirken toplantıda alınmış somut kararlar veya belirli askerî düzenlemeler hakkında ayrıntı paylaşılmadı.
Macron’un nükleer caydırıcılık girişimi
Görüşmeler, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 2 Mart’ta Fransa’nın nükleer balistik füze denizaltılarına ev sahipliği yapan Bretanya’daki Île Longue üssünde yaptığı konuşmada açıkladığı girişimin devamı niteliğini taşıyor.
Macron, Fransa’nın nükleer savaş başlığı sayısını artırmayı ve “ileri caydırıcılık” olarak tanımladığı yeni bir yaklaşımı benimsemeyi planladığını açıklamıştı. Bu yaklaşım kapsamında Fransa’nın nükleer silah taşıma kapasitesine sahip hava unsurlarının, belirli koşullarda ve geçici sürelerle müttefik ülkelerde konuşlandırılması seçeneği gündeme getirildi.
Fransa Cumhurbaşkanı, Almanya’nın yanı sıra Polonya ve Hollanda’yı da bu süreçte önemli ortaklar arasında saydı. Öneri doğrultusunda Avrupalı ortakların erken uyarı, hava savunması ve uzun menzilli taarruz kabiliyetleriyle sürece katkıda bulunması; kendi topraklarının da Fransa’nın nükleer caydırıcılığıyla daha doğrudan ilişkilendirilmesi öngörülüyor.
Ancak bu açıklamalar, Fransa’ya ait nükleer silahların söz konusu ülkelere devredileceği veya bu ülkelerin nükleer silahların kullanımında karar yetkisi kazanacağı anlamına gelmiyor.
Nükleer silahlar üzerindeki kontrol Fransa’da kalacak
Avrupa Birliği’nin nükleer silaha sahip tek üyesi olan Fransa, nükleer cephaneliği üzerindeki kontrolü tamamen ulusal yetkisi altında tutuyor. Macron, yeni iş birliği düzenlemelerinin bu yapıyı değiştirmeyeceğini ve nükleer silahların kullanımına ilişkin nihai karar yetkisinin Fransa Cumhurbaşkanı’nda kalacağını vurguladı.
Hollanda hükûmeti ise Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın Avrupa’nın güvenlik ortamını köklü biçimde kötüleştirdiğini ve Avrupa ülkelerinin kendi savunmaları konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtiyor. Lahey yönetimine göre Fransa’nın önerisi, bu hedef doğrultusunda değerlendirilebilecek bir iş birliği çerçevesi sunuyor.
Hollanda ayrıca Fransa ile yürütülen girişimin NATO’nun kolektif savunma ve caydırıcılık düzenlemelerine alternatif değil, tamamlayıcı olduğunu ifade ediyor.
NATO’nun nükleer paylaşım sistemiyle ilişkisi
Hollanda, hâlihazırda NATO’nun nükleer paylaşım düzenlemelerine katılıyor. Bu sistemde bazı müttefik ülkeler, ittifakın nükleer görevlerine uygun uçak ve personel sağlayabiliyor; ancak ABD’ye ait nükleer silahlar üzerindeki kontrol Washington’da kalıyor.
Fransa’nın önerdiği model ise mevcut NATO düzenlemelerinden farklı bir çerçevede, Avrupa’nın kendi nükleer caydırıcılık kapasitesinin ve konvansiyonel askerî imkânlarının birlikte nasıl kullanılabileceğini tartışmaya açıyor.
İlk toplantıda somut bir uygulama kararı açıklanmamış olsa da Fransa-Hollanda görüşmeleri, Avrupa ülkelerinin ABD’nin sağladığı güvenlik güvencesinin yanında Avrupa kaynaklı caydırıcılık seçeneklerini de değerlendirme çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Kaynak: M5, Defense News.
