AB, SAFE üzerinden Ukrayna’da üretim yapacak

Avrupa Birliği, Ukrayna’nın savunma sanayisini yalnızca finansal destek mekanizmalarıyla değil, Avrupa savunma sanayisiyle doğrudan entegre edilecek ortak üretim ve teknoloji geliştirme projeleri üzerinden güçlendirmeye hazırlanıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in 16 Eylül’de Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı açıklamalar, bu yaklaşımın yeni bir aşamaya taşınacağını ortaya koydu.

Von der Leyen, Ukrayna’ya kış döneminde sağlanacak desteğin üç temel alana yoğunlaşacağını belirtirken, bunlardan birinin hava savunma kapasitesinin güçlendirilmesi olduğunu açıkladı. Bunun yanında, Avrupa Savunma Sanayisini Güçlendirme Kredisi (SAFE) programında kullanılmadan kalan kaynakların Ukraynalı savunma şirketleriyle yürütülecek ortak projelere aktarılacağını duyurdu.

Von der Leyen, SAFE kapsamında kalan fonlarla Ukraynalı şirketlerle yeni ortak savunma projeleri başlatılacağını ifade etti. Ancak Avrupa Komisyonu, mevcut aşamada SAFE programında ne kadar kaynağın kullanılabilir durumda olduğunu ve bunun ne kadarının Ukrayna ile ortak projelere ayrılacağını açıklamadı.

Bu karar, Ukrayna’nın savaş sırasında geliştirdiği üretim kapasitesinin Avrupa savunma sanayisi ekosistemine daha sistematik biçimde dahil edilmesi açısından önem taşıyor. Ukrayna’nın özellikle insansız sistemler, elektronik harp, füze teknolojileri ve savaş alanından elde edilen gerçek zamanlı operasyonel veriler konusundaki deneyiminin Avrupa’nın mevcut platform ve sensör teknolojileriyle birleştirilmesi hedefleniyor.

Freyja ile yeni nesil Avrupa hava savunma mimarisi

Avrupa Komisyonu’nun açıklamasındaki en dikkat çekici başlıklardan biri ise Ukrayna ile birlikte geliştirilecek FREYJA modüler füze savunma sistemi oldu.

FREYJA’nın temel yaklaşımı, Avrupa’da halihazırda kullanılan radar, komuta-kontrol, sensör ve füze savunma teknolojilerinin, Ukrayna tarafından geliştirilen düşük maliyetli önleyici füzeyle aynı mimari içerisinde çalıştırılması üzerine kuruluyor.

Bu yaklaşım özellikle son yıllarda hava savunma sistemlerinde ortaya çıkan önemli bir soruna cevap vermeyi amaçlıyor: Pahalı önleyici füzelerin yoğun ve düşük maliyetli tehditlere karşı kullanılmasının oluşturduğu mühimmat tüketimi.

Ukrayna’nın savaş deneyimi, çok katmanlı hava savunmasında yalnızca yüksek performanslı sistemlerin değil, maliyeti daha düşük önleyici mühimmatların da kritik olduğunu gösterdi. FREYJA’nın geliştirilmesinde bu operasyonel tecrübenin Avrupa’nın radar, elektro-optik sensör, komuta-kontrol ve füze teknolojileriyle birleştirilmesi planlanıyor.

Projenin finansmanı daha önce de Avrupa düzeyinde gündeme gelmişti. Avrupa Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, 11 Eylül’de Ukrayna-Avrupa ortak FREYJA projesinin finansmanı üzerinde çalışıldığını açıklamıştı. O dönemde finansman seçenekleri arasında Ukrayna’ya yönelik 90 milyar avroluk kredi mekanizmasının yanı sıra Avrupa Birliği’nin mevcut savunma sanayisi finansman araçları da gösterilmişti.

Bunlardan biri, Avrupa savunma sanayisinin kapasitesini geliştirmek amacıyla yaklaşık 1,5 milyar avroluk kaynak sağlayan Avrupa Savunma Sanayisi Programı.

Ukrayna’nın FP-7 füzesi projenin merkezinde

FREYJA projesini diğer Avrupa hava savunma girişimlerinden ayıran unsurlardan biri, Ukrayna tarafından geliştirilen FP-7 önleyici füzesinin sistemin temel unsurlarından biri olarak konumlandırılması.

FP-7’nin üretim zincirinin büyük bölümünün Ukrayna içerisinde oluşturulmuş olması, projenin ölçeklendirilmesi açısından önemli bir avantaj sağlayabilir. Mevcut durumda füzenin yalnızca bir bileşeninin yurt dışından tedarik edildiği belirtiliyor.

Bu üretim modeli, kritik alt sistemlerin mümkün olduğunca Ukrayna’da üretilmesini ve üretim hacminin savaş koşullarında hızla artırılabilmesini hedefliyor. Aynı zamanda dış tedarikçilere bağımlılığın azaltılması, seri üretim sırasında ortaya çıkabilecek tedarik zinciri risklerinin sınırlandırılması açısından da önem taşıyor.

FREYJA’nın “modüler” olarak tanımlanması ise sistemin farklı radarlar, sensörler, komuta-kontrol unsurları ve önleyici mühimmatlarla birlikte çalışabilecek şekilde tasarlanmasını ifade ediyor. Böyle bir mimari, tek bir platforma bağımlı hava savunma yapısı yerine farklı ülkelerin mevcut sistemlerinin aynı ağ içerisinde kullanılmasına imkan sağlayabilir.

Bu özellik, Avrupa’nın hava savunma alanındaki en önemli sorunlarından biri olan parçalı envanter yapısının azaltılması açısından da önem taşıyor. Farklı ülkelerin farklı radar, füze ve komuta-kontrol sistemlerine sahip olması, ortak operasyonlarda entegrasyon ihtiyacını artırıyor.

Avrupa savunma şirketleri Ukrayna ile aynı projede birleşiyor

FREYJA’nın bir diğer önemli özelliği, projenin çok uluslu bir Avrupa savunma sanayisi girişimine dönüşmüş olması.

Projede Ukrayna’nın Fire Point şirketinin yanı sıra Norveç’ten Kongsberg, İsviçre’den Weibel, İsveç’ten Saab, Almanya’dan Diehl Defence ve Hensoldt, Fransa’dan Thales ve Safran, İspanya’dan Sener ve İtalya’dan Leonardo gibi önemli savunma şirketleri yer alıyor.

Bu şirketlerin projeye farklı teknoloji alanlarında katkı sunması bekleniyor. Radar ve sensörlerden komuta-kontrol altyapısına, füze teknolojilerinden elektronik ve hedef tespit sistemlerine kadar farklı bileşenlerin ortak bir mimari altında birleştirilmesi, FREYJA’nın yalnızca yeni bir füze geliştirme projesi olmaktan çıkıp entegre bir hava savunma sistemi haline gelmesini hedefliyor.

Projenin ilk sonuçlarının 2027 yılında ortaya çıkması bekleniyor.

Ukrayna’nın savaş tecrübesi Avrupa’nın üretim kapasitesiyle birleşiyor

FREYJA ve SAFE kapsamında planlanan ortak projeler, Avrupa ile Ukrayna arasındaki savunma iş birliğinin niteliğinde önemli bir değişime işaret ediyor.

Savaşın ilk dönemlerinde Avrupa’nın Ukrayna’ya yönelik desteği ağırlıklı olarak mevcut silah sistemlerinin, mühimmatın ve yedek parçaların sevkiyatına dayanıyordu. Yeni model ise Ukrayna’nın kendi savunma sanayisi kapasitesinin Avrupa şirketleriyle ortak üretim, teknoloji geliştirme ve Ar-Ge süreçlerine dahil edilmesini öngörüyor.

Buradaki temel avantaj, Ukrayna’nın modern savaş alanında edindiği doğrudan operasyonel deneyim ile Avrupa’nın yüksek teknoloji ve sanayi kapasitesinin aynı projelerde buluşturulması.

Özellikle hava savunması açısından Ukrayna’nın Rusya tarafından kullanılan seyir füzeleri, balistik füzeler, insansız hava araçları ve çeşitli hava saldırısı yöntemlerine karşı elde ettiği gerçek savaş verileri, yeni sistemlerin geliştirilmesinde önemli bir teknik veri havuzu oluşturuyor.

Bu nedenle FREYJA, yalnızca Ukrayna’nın hava savunma ihtiyacına cevap vermeyi amaçlayan bir proje değil. Aynı zamanda Avrupa’nın gelecekte karşılaşabileceği yoğun füze ve İHA saldırılarına karşı daha düşük maliyetli, ölçeklenebilir ve farklı sistemleri aynı ağda birleştirebilen bir hava savunma mimarisi geliştirme girişimi niteliği taşıyor.

SAFE kaynaklarının Ukraynalı şirketlerle ortak projelere yönlendirilmesiyle birlikte bu modelin kapsamının FREYJA’nın ötesine geçmesi de mümkün hale geliyor. Böylece Ukrayna savunma sanayisi, Avrupa’nın yalnızca bir silah alıcısı değil, Avrupa savunma üretim zincirinin ortaklarından biri haline getirilmeye çalışılıyor.

Kaynak: Militarnyi