ABD’den C-130 nakliye uçaklarına seyir füzesi hamlesi

ABD Hava Kuvvetleri, C-17 Globemaster III ve C-130 Hercules askerî nakliye uçaklarını havadan seyir füzesi fırlatabilen platformlara dönüştürmeye hazırlanıyor.

Dragon Cart adı verilen program kapsamında standart hava indirme paletlerine yerleştirilen çok sayıda füze, nakliye uçaklarının kargo bölümünden bırakılarak havada devreye sokulacak. Sistemin 2027 yılında operasyonel hizmete alınması hedefleniyor.

ABD Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Kenneth S. Wilsbach, 6 Kasım’da Florida’da düzenlenen 2026 Airlift/Tanker Association Sempozyumu’nda yaptığı açıklamada, yeni kabiliyetin hava nakliye filosunun kullanım anlayışını önemli ölçüde değiştireceğini söyledi.

Wilsbach, FAMM-P gibi sistemlerin muharip hava kuvvetleri ile hava nakliye kuvvetleri arasındaki görev ayrımını bulanıklaştırdığını belirterek, nakliye uçaklarının da doğrudan taarruz kapasitesine katkı sağlayacağı yeni bir operasyonel anlayışa geçildiğini vurguladı.

Dragon Cart sistemi nasıl çalışacak?

Dragon Cart programı, ABD Hava Kuvvetleri’nin geliştirdiği Family of Affordable Mass Missiles (FAMM) füze ailesinin paletli versiyonu olan FAMM-P üzerine kuruluyor.

Sistemde birden fazla seyir füzesi, standart hava indirme platformuna yerleştirilen modüler bir konteyner içerisinde taşınıyor. Uçak hedef bölgeye ulaştığında konteyner, diğer hava indirme yükleri gibi arka kargo rampasından dışarı bırakılıyor.

Uçaktan ayrılan konteynerin paraşüt sistemi devreye giriyor. Ardından füze taşıyıcı sistemden ayrılarak kendi motorunu çalıştırıyor, uçuş kontrol sistemleriyle güvenli uçuş profiline geçiyor ve önceden belirlenen hedefe yöneliyor.

Bu yöntem sayesinde C-17 ve C-130 gibi nakliye uçakları, herhangi bir sabit füze lançerine ihtiyaç duymadan çok sayıda seyir füzesini aynı görev kapsamında taşıyıp fırlatabilecek.

Wilsbach, sistemin yalnızca mühimmatı uçağın arkasından bırakmaktan ibaret olmadığını, modüler, akıllı ve ağ bağlantılı bir silah mimarisine sahip olduğunu ifade etti.

Hava Hareket Komutanlığı Komutanı Korgeneral Dan Tulley de yeni kabiliyetin C-130 ve C-17 uçaklarına düşman hedeflerine karşı yoğun ve eş zamanlı ateş gücü oluşturma imkânı kazandıracağını belirtti.

FAMM füzeleri JASSM’den çok daha ucuz olacak

Programın temel hedeflerinden biri, ABD’nin pahalı uzun menzilli seyir füzelerine olan bağımlılığını azaltmak ve yüksek miktarda mühimmat stoklayabilmek.

FAMM ailesi iki farklı konfigürasyondan oluşuyor:

• FAMM-P: Nakliye uçaklarından paletli konteyner sistemiyle fırlatılacak versiyon.

• FAMM-L: Savaş ve bombardıman uçaklarının kanat altındaki bağlantı noktalarından taşınacak versiyon.

Her iki versiyon için de yaklaşık 400-800 kilometre menzil aralığı hedefleniyor.

Wilsbach’ın açıklamasına göre FAMM-P’nin birim maliyeti, AGM-158 JASSM seyir füzesinin yaklaşık onda biri seviyesinde olacak. FAMM mühimmatları için hedeflenen birim fiyat yaklaşık 218 bin dolar olarak belirtilirken JASSM ailesinin farklı versiyonlarının maliyeti 1,5-2,6 milyon dolar arasında değişiyor.

ABD Hava Kuvvetleri açısından bir diğer avantaj ise üretim süresi. Wilsbach, FAMM füzelerinin tedarik sürecinin yıllar yerine aylarla ölçülebileceğini belirtti.

İran savaşı mühimmat stoklarının önemini ortaya çıkardı

ABD’nin bu programa hız vermesinin arkasındaki önemli nedenlerden biri, İran’a karşı yürütülen Operation Epic Fury sırasında uzun menzilli seyir füzelerinin yoğun şekilde kullanılması oldu.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından Nisan 2026’da yayımlanan analize göre ABD, operasyon sırasında yaklaşık 1.100 adet JASSM-ER seyir füzesi kullandı. Aynı çalışmada, çatışma öncesinde ABD envanterinde yaklaşık 4.400 JASSM-ER bulunduğu tahmin ediliyordu.

CSIS verilerine göre JASSM ailesinin siparişten teslimata kadar uzanan üretim süresi geçmişte yaklaşık 24 ay seviyesindeyken son dönemde 36 ayı aşabiliyor. Tam bir üretim partisinin tamamlanması için de ilave bir yıl gerekebiliyor.

Bu durum, yüksek maliyetli ve uzun üretim sürelerine sahip hassas vuruş mühimmatlarının yoğun çatışmalarda hızla tükenebilmesi riskini ortaya koydu. FAMM programı ise daha düşük maliyetli füzelerin büyük miktarlarda üretilmesini sağlayarak bu açığı kapatmayı amaçlıyor.

Rapid Dragon deneyleri Dragon Cart programının temelini oluşturdu

Dragon Cart konseptinin geçmişi 2019 yılında ABD Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı (AFRL) tarafından başlatılan Rapid Dragon deneylerine dayanıyor.

İlk aşamalarda JASSM-ER seyir füzeleri kullanılarak nakliye uçaklarından paletli mühimmat bırakılması üzerinde çalışıldı.

Temmuz 2021’de EC-130SJ ve C-17A uçaklarından JASSM-ER simülatörleri taşıyan modüler konteynerler bırakıldı. Testlerde ayrıca uçuş sırasında yeniden hedef belirleme kabiliyeti de denendi.

Aralık 2021’de Eglin Hava Üssü’nde bir C-17’den gerçek JASSM-ER füzesinin fırlatılması başarıyla gerçekleştirildi. Sonraki denemelerde C-130 için altı, C-17 için ise dokuz füzelik konfigürasyonlar test edildi.

Programın paralelinde yürütülen Franklin çalışması ise yaklaşık 100 bin dolar birim maliyetle uzun menzilli seyir füzeleri geliştirilmesini hedefledi.

Nisan 2026’da Hava Kuvvetleri Yaşam Döngüsü Yönetim Merkezi, çalışmayı Dragon Cart olarak yeniden adlandırarak resmî tedarik programına dönüştürdü. Mayıs 2026 sonunda prototip sözleşmelerinin verilmesinin ardından sistemin 2027’de hizmete alınması hedefi açıklandı.

Üç şirket FAMM programında yer alıyor

ABD Savunma Bakanlığı, 15 Temmuz 2026’da FAMM programı kapsamında üç şirketle çerçeve anlaşmaları imzaladı.

Programda yer alan şirketler ve geliştirdikleri mühimmatlar şöyle:

Bu anlaşmalar henüz kesin füze siparişi anlamına gelmiyor. Mühimmatların test ve kalifikasyon süreçlerini tamamlaması, ayrıca çok yıllı tedarik anlaşmalarının Kongre tarafından onaylanması gerekiyor.

ABD Hava Kuvvetleri’nin 2027 mali yılı bütçe talebinde 1.000 adet FAMM mühimmatı satın almak için 355 milyon dolar ayrılması öngörülüyor. Beş yıllık bütçe projeksiyonlarında ise iki versiyondan toplam yaklaşık 28 bin füze tedarik edilmesi ve bunun için 12,6 milyar dolar harcanması planlanıyor.

Anduril, üretim kapasitesinin artırılmasıyla birlikte ABD Hava Kuvvetleri’nin tüm tedarikçilerden yılda 8 bine kadar mühimmat satın almayı hedeflediğini açıklamıştı.

Nakliye uçakları yeni nesil taarruz platformlarına dönüşüyor

Dragon Cart programı, askerî nakliye uçaklarının geleneksel lojistik görevlerinin ötesinde doğrudan taarruz operasyonlarına katılabileceği yeni bir konsept ortaya koyuyor.

C-17 ve C-130 gibi geniş kullanım alanına sahip uçakların seyir füzesi taşıyabilmesi, ABD Hava Kuvvetleri’ne mevcut nakliye filosunu ilave füze taşıma kapasitesi olarak değerlendirme imkânı sağlayacak.

Özellikle çok sayıda füzenin aynı anda farklı hedeflere yönlendirilebilmesi, düşman hava savunma sistemlerinin önleme kapasitesini zorlayabilecek yoğun saldırı paketlerinin oluşturulmasına katkı sunabilir.

Bununla birlikte sistemin etkinliği; hedef belirleme, güvenli veri bağlantıları, uçuş sırasında yeniden hedefleme, elektronik harp koşullarında haberleşme ve füze stoklarının sürdürülebilirliğine bağlı olacak.

Kaynak: M5, Defence Blog