ABD Kongresi’nden İran savaşı maliyet raporu

ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaşta kaybedilen veya hasar gören askerî hava araçlarının yenilenmesi için 3,3 milyar dolara kadar ek kaynak gerekebileceği belirtiliyor.

ABD Kongre Araştırma Servisinin (CRS) derlediği verilere göre, savaşın başlangıcından itibaren en az 81 hava aracı kaybedildi veya hasar gördü. Söz konusu tablo; savaş uçakları, havada yakıt ikmal uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarını kapsıyor.

The Defense Post’un aktardığı değerlendirmelere göre veriler, askerî açıklamalar, Pentagon başmüfettişliği raporları ve basında yayımlanan haberlerden derlendi. Kayıtlar, 28 Şubat 2026’da başlayan operasyonlardan sonraki dönemi kapsıyor. Ancak listedeki bütün hava araçlarının tamamen imha edilmediği, bazılarının hasar gördükten sonra yeniden hizmete döndüğü belirtiliyor.

En büyük kayıp MQ-9 Reaper insansız hava araçlarında

Kayıp ve hasar listesinin en büyük bölümünü MQ-9 Reaper insansız hava araçları oluşturuyor. Operasyonlar sırasında en az 45 MQ-9’un kaybedildiği bildiriliyor.

Uzun süre havada kalabilen MQ-9 Reaper, keşif ve gözetleme görevlerinin yanı sıra uygun konfigürasyonlarda hassas taarruz görevlerinde de kullanılıyor. Bu platformların yüksek sayıda kaybedilmesi, ABD’nin İran operasyonlarında insansız sistemlere dayalı keşif ve operasyonel destek faaliyetlerinin karşı karşıya kaldığı riskleri ortaya koyuyor.

İnsansız hava araçlarının kayıpları, yalnızca platformların yeniden tedarik edilmesiyle sınırlı bir maliyet oluşturmuyor. Sensörler, uydu ve veri bağlantıları, yer kontrol sistemleri ile eğitimli personelin yeniden görevlendirilmesi de toplam maliyete etki edebiliyor.

F-15E, F-35A ve KC-135 uçakları da listede

CRS tarafından derlenen kayıtlarda farklı tiplerde insanlı hava araçlarının kayıpları ve hasarları da yer alıyor.

Bu rakamlar, kaybedilen ve hasar gören araçları birlikte kapsayan raporlama çerçevesinde değerlendirilmelidir; bütün uçakların imha edildiği anlamına gelmiyor.

F-15E Strike Eagle kayıtlarında özellikle dikkat çeken unsur, Kuveyt üzerinde dost ateşi sonucunda üç uçağın imha edildiği ve bir başka uçağın İran üzerinde kaybedildiği yönündeki bildirimler. Ayrıca Ürdün’deki Muwaffaq Salti Hava Üssü’ne yönelik bir saldırıda sekiz F-15E’nin hafif hasar aldığı, ardından yeniden hizmete döndüğü aktarılıyor.

Bu olaylar, yoğun operasyon temposunda hava araçlarının yalnızca düşman hava savunma sistemlerinden değil, dost ateşi riskinden ve üslerin hedef alınmasından da etkilenebildiğini gösteriyor.

Kurtarma operasyonlarında özel görev uçakları imha edildi

Kayıtlar, kurtarma faaliyetleri sırasında kaybedilen bazı özel görev platformlarını da içeriyor. Bildirilen olaylarda iki MC-130J özel harekât uçağı ile dört AH-6 helikopterinin ABD kuvvetleri tarafından kasıtlı olarak imha edildiği belirtiliyor.

Bu tür bir karar, görev sırasında araçların düşman eline geçmesi veya hassas teknolojilerin ele geçirilmesi riskine karşı alınabiliyor. Ancak söz konusu araçların hangi koşullarda imha edildiğine ilişkin ayrıntılar, sunulan metinde kapsamlı biçimde açıklanmıyor.

MC-130J, özel harekât kuvvetlerinin taşınması, ikmal ve özel görev desteği için kullanılırken AH-6 hafif helikopterleri yakın destek ve özel operasyon görevlerinde değerlendiriliyor. Bu platformların kaybı, maliyetin ötesinde belirli görevler için kullanılabilen uzmanlaşmış kapasitenin de azalması anlamına gelebilir.

İran savaşı ABD bütçesine milyarlarca dolarlık ek yük getiriyor

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) Kongreye sunduğu rakamlara göre İran savaşı için yapılan askerî harcamalar Eylül 2026 itibarıyla tahminen 43,6 milyar dolara ulaştı.

Operasyonların yoğunluğuna bağlı olarak savaşın aylık maliyetinin 2 ila 3 milyar dolar arasında değişebileceği belirtiliyor. Bu tutar, devam eden harekâtın maliyetini ifade ediyor; kaybedilen hava araçlarının yenilenmesi için hesaplanan kaynak ihtiyacından ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

ABD yönetimi Haziran ayında İran harekâtı ve diğer ihtiyaçlar için toplam 87,6 milyar dolarlık ek finansman talebinde bulundu. Bu paketin 67,1 milyar dolarlık bölümünün Pentagon’a ayrılması öngörülüyordu.

Savunma harcamalarına ilişkin talebin başlıca kalemleri şöyle sıralanıyor:

• 21 milyar dolar: Mühimmat tedariki.

• 17,3 milyar dolar: Operasyonel faaliyetler.

• 12,1 milyar dolar: Gizli programlar.

• 5,1 milyar dolar: Siber güvenlik ve otonom sistemler.

• 4 milyar dolar: Havadan hareketli hedef takibi ve uzay veri ağı.

• 2,4 milyar dolar: İnsansız hava araçları.

Bu kalemler, ABD’nin savaşın mali yükünü karşılamak için yalnızca mevcut platformların yenilenmesine değil, mühimmat stoklarının artırılmasına, operasyonların sürdürülmesine ve yeni teknolojilere de kaynak ayırmak istediğini gösteriyor.

Hava gücünün sürdürülebilirliği yeniden gündemde

İran savaşı kapsamında bildirilen kayıplar, ABD’nin yüksek teknolojili hava gücünün yoğun ve uzun süreli çatışmalarda karşılaştığı maliyetleri gündeme taşıyor. Özellikle MQ-9 gibi insansız sistemlerin kayıpları, görece düşük maliyetli platformların dahi büyük sayılarda kullanıldığında önemli bir yenileme ihtiyacı doğurabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte 3,3 milyar dolara kadar ulaşabileceği belirtilen yenileme ihtiyacı, bütün kayıpların aynı maliyetle ve hemen karşılanacağı anlamına gelmiyor. Gerçek tutar; hasarlı araçların onarılabilirliğine, yeni üretim sürelerine, yedek parça stoklarına ve tedarik edilecek konfigürasyonlara bağlı olacak.

ABD’nin İran operasyonlarına ilişkin harcama ve kayıp verileri, modern savaşlarda hava üstünlüğünün yalnızca gelişmiş platformlara sahip olmakla sağlanamayacağını ortaya koyuyor. Hava araçlarının korunması, üslerin güvenliği, mühimmat stoklarının sürdürülebilirliği ve kayıpların zamanında telafi edilmesi de uzun süreli harekât kapasitesinin temel unsurları arasında bulunuyor.

Kaynaklar: M5, The Defense Post