Rapor: “Çin, Ukrayna savaşındaki derslerle ordusunu modernize ediyor”

Çin, Rusya-Ukrayna savaşında ortaya çıkan yeni muharebe yöntemlerini, silah sistemlerini ve operasyonel taktikleri kapsamlı biçimde analiz ederek Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA) gelecekteki çatışmalara hazırlığını güçlendirmeye çalışıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre Pekin yönetimi, Ukrayna savaşını modern savaşın dönüşümünü anlamak ve kendi askerî doktrinini geliştirmek için canlı bir laboratuvar olarak değerlendiriyor.

Araştırmacılar, Temmuz 2022 ile Ağustos 2026 arasında yayımlanan ve doğrulanmış 90’dan fazla Çin kaynaklı belgeyi inceledi. Çalışma, Çinli askerî uzmanların savaş alanında ortaya çıkan yenilikleri yakından takip ettiğini, bunları kendi kuvvetlerinin eğitimine ve silah geliştirme süreçlerine aktarmaya çalıştığını ortaya koyuyor.

Çinli uzmanlar 2024 yılını, küresel ölçekte insansız hava araçları savaşının ilk yılı olarak nitelendiriyor. Bu yaklaşım, İHA’ların yalnızca keşif ve gözetleme aracı olmaktan çıkarak taarruz, hedef tespiti, elektronik harp ve operasyonel koordinasyonun temel unsurlarından biri hâline gelmesine dayanıyor.

Çin, Ukrayna savaşını canlı bir askerî ders kitabı olarak görüyor

Pekin’in Ukrayna savaşına yönelik yaklaşımı, yalnızca kullanılan silahların teknik özelliklerini incelemekle sınırlı değil. Çinli araştırmacılar, yeni taktiklerin nasıl ortaya çıktığını, karşı tarafın bunlara nasıl cevap verdiğini ve savaş alanındaki teknolojik yeniliklerin askerî doktrine nasıl dönüştürülebileceğini de araştırıyor.

CSIS çalışmasına göre Çinli uzmanlar, savaş alanında gözlemlenen yeni taktikleri yaklaşık dört ay içinde belgeleyebiliyor. Ancak bu bilgilerin askerî doktrine, eğitim programlarına ve fiilî uygulamalara aktarılması en az bir yıl sürebiliyor.

Bu süre farkı, modern savaşlarda teknolojik gelişmelerin hızına karşılık askerî kurumların değişim süreçlerinin daha yavaş ilerleyebildiğini gösteriyor. Çin’in hedefi, sahada ortaya çıkan yenilikleri daha hızlı analiz ederek kendi birliklerinin eğitimine ve operasyonel planlamasına entegre etmek.

İHA saldırıları ve askerî tesislerin korunması öncelikli alanlar

Halk Kurtuluş Ordusu, Ukrayna savaşını büyük ölçüde gelecekte karşılaşabileceği tehditler açısından inceliyor. Bu nedenle Çinli analizlerde savunma, üs güvenliği, hava araçlarının korunması ve insansız sistemlerin saldırılarına karşı koyma konuları öne çıkıyor.

Özellikle Ukrayna’nın deniz insansız araçlarıyla gerçekleştirdiği saldırılar ile Rusya’daki hava üslerini hedef alan operasyonlar, Çinli askerî uzmanların dikkatini çekiyor.

Deniz insansız araçları, geleneksel savaş gemilerine kıyasla daha düşük maliyetle ve farklı saldırı profilleriyle deniz kuvvetlerine tehdit oluşturabiliyor. Bu tür sistemlerin sürü hâlinde veya koordineli biçimde kullanılması, limanların, deniz üslerinin ve kritik altyapıların korunmasını daha karmaşık bir görev hâline getiriyor.

Çin açısından bu derslerin önemi, özellikle deniz kuvvetlerinin ve askerî tesislerin yoğun insansız sistem tehdidi altında kalabileceği olası bir çatışmada ortaya çıkıyor. Dolayısıyla Pekin, yalnızca yeni saldırı araçları geliştirmekle değil, bu araçlara karşı savunma yöntemleri oluşturmakla da ilgileniyor.

Örümcek Ağı Operasyonu Çin’in eğitimlerini etkiledi

Ukrayna’nın Haziran 2025’te Rusya’nın stratejik bombardıman uçaklarını hedef alan Örümcek Ağı Operasyonu (Operation Spiderweb), Çin’in değerlendirdiği örneklerden biri oldu.

Operasyonda Rusya’nın çeşitli hava üslerindeki stratejik havacılık unsurları, gizlice hedef bölgelere ulaştırılan insansız hava araçlarıyla vuruldu. Bu saldırı, uzak bölgelerde bulunan askerî tesislerin dahi düşük maliyetli ve asimetrik yöntemlerle tehdit edilebileceğini gösterdi.

CSIS araştırmasında aktarılan bilgilere göre Çin ordusu, benzer sızma ve saldırı girişimlerine karşı koymaya yönelik tatbikatlar düzenledi. Bu eğitimlerin, operasyonun ardından yaklaşık dört buçuk ay içinde gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Bu örnek, Çin’in savaş alanındaki gelişmeleri yalnızca teorik düzeyde incelemediğini, elde edilen sonuçları askerî eğitim senaryolarına da aktarmaya çalıştığını ortaya koyuyor.

Fiber optik FPV dronlar ve elektronik harp inceleniyor

Çin’in analiz ettiği bir diğer önemli alan, fiber optik kablo üzerinden kontrol edilen birinci şahıs görüşlü FPV insansız hava araçları. Bu sistemlerde komut ve görüntü aktarımının fiziksel kablo üzerinden gerçekleştirilmesi, geleneksel radyo bağlantılarına yönelik elektronik karıştırmanın etkisini azaltabiliyor.

Bu teknoloji, elektronik harp sistemlerinin yoğun kullanıldığı ortamlarda İHA’ların görevini sürdürebilmesi açısından önem taşıyor. Bununla birlikte fiber optik sistemler de kablo uzunluğu, hareket kabiliyeti, fiziksel hasar ve operasyonel koşullar gibi sınırlamalara sahip.

Çinli askerî uzmanlar, bu araçların yanı sıra elektronik harp sistemlerinin saldırı ve savunma üzerindeki etkilerini de inceliyor. İHA’lar ile elektronik harp unsurlarının birlikte kullanılması, keşif, hedef tespiti ve taarruz faaliyetlerinin aynı operasyonel çerçevede yürütülmesini mümkün kılabiliyor.

Çin’in bu teknolojileri kendi tatbikatlarına dâhil etmesi, Ukrayna savaşından çıkarılan derslerin eğitim ve kuvvet geliştirme süreçlerine aktarılmaya başlandığını gösteriyor.

Yeni silah sistemleri ve askerî eğitim reformu

CSIS değerlendirmesine göre Çin, savaşın ortaya çıkardığı ihtiyaçlara cevap verebilmek için askerî eğitim sisteminde reformları hızlandırıyor ve uzmanlaşmış yeni üniversiteler kuruyor.

Bu yaklaşımın amacı, teknolojik gelişmeleri takip edebilen, insansız sistemleri ve elektronik harbi birlikte değerlendirebilen, yeni operasyonel yöntemleri geliştirebilecek personel yetiştirmek.

Savunma sanayisi de bu dönüşümün bir parçası. Çinli şirketler, İHA tehditlerine karşı kullanılmak üzere geliştirilen lazer ve yüksek güçlü mikrodalga sistemleri gibi yeni nesil silahları sergiliyor.

Lazer silahları, yeterli enerji ve hedef üzerinde tutuş süresi sağlandığında İHA’ların fiziksel olarak etkisizleştirilmesini amaçlıyor. Yüksek güçlü mikrodalga sistemleri ise elektronik bileşenleri etkileyerek birden fazla hedefe karşı kullanılabilecek farklı bir önleme yöntemi sunabiliyor.

Bu sistemlerin operasyonel başarısı; hedefin özelliklerine, güç gereksinimlerine, hava koşullarına ve angajman mesafesine bağlı. Ancak Çin’in bu alanlara yatırım yapması, gelecekteki hava savunma mimarisinde insansız sistemlere karşı elektronik ve yönlendirilmiş enerji çözümlerinin daha fazla yer tutabileceğine işaret ediyor.

Çin’in önündeki temel engeller: Muharebe tecrübesi ve komuta yapısı

Çin’in Ukrayna savaşından çıkardığı derslere rağmen önemli sınırlamaları bulunuyor. CSIS araştırmasındaki değerlendirmelere göre bunların başında Halk Kurtuluş Ordusu’nun yakın dönemde büyük ölçekli gerçek muharebe tecrübesinden yoksun olması geliyor.

Tatbikatlar, simülasyonlar ve başka ülkelerin savaş tecrübelerinin incelenmesi önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak gerçek çatışmalarda ortaya çıkan belirsizlikler, kayıplar, lojistik sorunlar ve birlikler arasındaki koordinasyon güçlükleri, yalnızca teorik çalışmalarla bütünüyle taklit edilemiyor.

Bir diğer sorun ise Çin ordusunun merkeziyetçi komuta yapısı. Katı ve merkezî karar alma mekanizmaları, bazı koşullarda üst komutanlığın kontrolünü güçlendirse de sahadaki birliklerin hızla değişen tehditlere karşı bağımsız ve esnek karar almasını zorlaştırabilir.

Modern savaşta İHA’lar, elektronik harp ve hassas vuruş sistemleri nedeniyle karar alma süreleri kısalırken komuta zincirinin bu değişime ne ölçüde uyum sağlayabildiği kritik önem kazanıyor.

Genel değerlendirme: Ukrayna savaşı, Çin için hem yeni silah teknolojilerini inceleme hem de gelecekte karşılaşabileceği tehditlere karşı savunma geliştirme fırsatı sunuyor. Pekin’in yaklaşımı, insansız sistemlerden elektronik harbe ve askerî eğitim reformlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor. Ancak bu deneyimlerin doktrine aktarılması, gerçek muharebe tecrübesinin eksikliğini ve merkeziyetçi komuta yapısının yaratabileceği sorunları tek başına ortadan kaldırmıyor.

Kaynak: M5, CSIS