Japonya silah ihracatında tarihi değişime gidiyor

Japonya hükümeti, onlarca yıldır yürürlükte olan silah ihracatı kısıtlamalarını gevşeteceğini açıkladı.

Bu karar, Tokyo’nun savunma hedeflerini büyütmesiyle birlikte ölümcül silahların yurt dışına satışının önünü açan önemli bir politika değişimi olarak değerlendiriliyor.

Yeni düzenlemelerle Japonya’nın kendi kendine uyguladığı ölümcül silah satış yasağı sona ererken, ülkenin uluslararası silah pazarına girerek hem ulusal savunmasını güçlendirmesi hem de ekonomik büyümesini desteklemesi hedefleniyor.

Karar, Çin’in sert tepkisini çekerken; bölgede Pekin’in artan askerî faaliyetleri, Kuzey Kore ve Rusya’dan kaynaklanan güvenlik tehditlerinin sürmesiyle birlikte artan endişelerin gölgesinde alındı.

Başbakan Sanae Takaichi, “Güvenlik ortamı giderek daha zorlu hale gelirken, artık hiçbir ülkenin kendi barış ve güvenliğini tek başına sağlayamayacağına inanıyorum” dedi.

Takaichi, bu bağlamda savunma ekipmanları alanında karşılıklı destek sağlayan ortaklıklara sahip olmanın önemine dikkat çekti. Ancak Japonya’nın “pasifist kimliğinin” ve “temel ilkelerinin” değişmediğini de vurguladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise değişiklikten “ciddi endişe” duyduklarını belirterek Japonya’nın “pervasız yeni tarz militarizasyonuna” karşı çıkacaklarını ifade etti.

Daha önce ihracat yalnızca arama-kurtarma, taşımacılık, erken uyarı, gözetleme ve mayın temizleme olmak üzere beş kategoriyle sınırlıyken, Takaichi X platformunda yaptığı açıklamada “bu değişiklikle birlikte prensipte tüm savunma ekipmanlarının transferinin mümkün hale geleceğini” belirtti.

Bölgesel dengeler ve iç kamuoyu tartışması

Politika değişikliğini destekleyenler, bu adımın Japonya’yı küresel savunma tedarik zincirine daha fazla entegre edeceğini, bölgesel istikrarsızlığın arttığı bir dönemde savunma, diplomatik ve ekonomik ilişkileri derinleştireceğini savunuyor.

Buna karşılık karar, Japon kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açtı. Eleştirmenler, hükümeti ülkenin köklü pasifist geleneğini zayıflatmakla suçluyor.

Hiroşima doğumlu 56 yaşındaki Junichi Kikuta, “Barışın önemini öğrenerek büyüdüm. Atom bombasının yarattığı yıkım bugün hâlâ geçerliliğini koruyor” diyerek karara karşı olduğunu ifade etti.

Kikuta, Japonya’nın nükleer silaha maruz kalan tek ülke olarak silahlardan uzak durma ve savaş karşıtı duruşunu sürdürmesi gerektiğini dile getirdi.

Kabine ve Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından onaylanan değişiklikle birlikte, Japonya’nın yalnızca Birleşmiş Milletler Şartı’na uygun kullanım taahhüdü veren ülkelere silah ihraç edeceği bildirildi.

Savunma ve silah kontrolü uzmanı Heigo Sato ise Japonya’nın barış dönemini fırsat bilerek müttefikler arasında silah ve mühimmat alışverişini kolaylaştıracak bir sistem kurması gerektiğini belirtti. Sato’ya göre ihracat, savunma sanayii şirketlerine sürdürülebilir iş hacmi sağlarken alıcı ülkelerle ilişkileri de güçlendirecek.

Ayrıca iki yönlü bir silah ticareti yapısının, olası uzun süreli bir çatışma durumunda Japonya’nın müttefiklerinden destek alma ihtimalini artırabileceği ifade ediliyor.

Yeni düzenlemeler, ilk olarak 1976’da getirilen kapsamlı silah ihracat yasağının kademeli olarak gevşetilmesinin bir parçası olarak görülüyor.

Mart ayında NHK tarafından yapılan bir ankete göre, katılımcıların %53’ü bu adımı desteklemezken yalnızca %32’si olumlu görüş bildirdi.

Barış aktivistleri ise ülke genelinde protestolar düzenleyerek, hükümetin daha agresif dış politika yaklaşımının Japonya’yı çatışmalara sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

Deneyimli aktivist Koji Sugihara, bu değişimin “tarihi bir dönüm noktası” olduğunu belirterek Japonya’nın pasifist imajının bugüne kadar diplomatik ve ticari ilişkilerine katkı sağladığını vurguladı.

Japonya, 1950’lerde Kore Savaşı sırasında ekonomik katkı amacıyla mühimmat ve askerî malzeme ihraç etmiş, 1967’de kısıtlı bir yasak getirmiş ve yaklaşık on yıl sonra kapsamlı ihracat yasağını yürürlüğe koymuştu.

Son yıllarda ise özellikle uluslararası silah geliştirme projelerine katılım kapsamında bazı istisnalar uygulanmış, 2014 yılında ölümcül olmayan beş kategori için ihracatın önü açılmıştı.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü verilerine göre Mitsubishi Heavy Industries, NEC, Kawasaki Heavy Industries, Mitsubishi Electric ve Fujitsu gibi Japon şirketleri dünyanın en büyük 100 savunma firması arasında yer alıyor.

Kaynak: M5, Defence Post