Azerbaycan, JF-17 Thunder savaş uçaklarını resmen hizmete aldı

Azerbaycan Savunma Bakanlığı, ülke hava kuvvetlerinin JF-17 Thunder savaş uçaklarını kullanmaya başladığını doğruladı.

Bakanlık tarafından yayımlanan görüntülerde, Çin-Pakistan ortak üretimi iki savaş uçağının eğitim uçuşları kapsamında kalkış ve iniş yaptığı görüldü. Böylece uzun süredir teslimatı beklenen JF-17’lerin resmen hizmete girdiği ilk kez resmi olarak teyit edilmiş oldu.

Açık kaynak istihbarat (OSINT) analisti Guy Plopsky, yayımlanan görüntülerden elde edilen kareleri inceleyerek uçakların kuyruk numaraları 24-501 ve 24-502 olan iki adet JF-17C Block III tek kişilik savaş uçağı olduğunu belirledi.

Plopsky’ye göre uçakların her biri üç harici yakıt tankı taşıyor ve görüntülerde herhangi bir mühimmat bulunmuyor. Analist ayrıca görüntülerin, Bakü yakınlarındaki Sumgayıt kenti civarında bulunan Nasosnaya Hava Üssü‘nde çekilmiş olabileceğini değerlendirdi.

Üs altyapısı dikkat çekti

Azerbaycan Savunma Bakanlığı videoda üssün adını resmi olarak açıklamasa da, bağımsız analizlerin büyük bölümü görüntülerin Nasosnaya Hava Üssü’nde kaydedildiğine işaret ediyor.

Savunma analiz şirketi Janes, uydu görüntülerinin üste son dönemde kapsamlı bir modernizasyon gerçekleştirildiğini ve bu kapsamda 16 yeni uçak sığınağı inşa edildiğini ortaya koydu. Pilotların uçaklarına yürüdüğü görüntülerde 24-501 numaralı uçağın 12’nci sığınakta bulunduğu, 24-502 numaralı uçağın ise daha ileride konuşlandığı görüldü. Ayrıca bitişik sığınaklardan iki farklı JF-17’nin burun kısmının da görüntülere yansıması, üste konuşlu JF-17 sayısının kalkış yapan iki uçaktan daha fazla olduğunu düşündürüyor.

Öte yandan Aviation Week, görüntülerde Azerbaycan Hava Kuvvetleri envanterindeki Aero Vodochody L-39 eğitim uçakları ile Sukhoi Su-25 yakın hava destek uçaklarının da JF-17’lerle birlikte uçtuğunu doğruladı. Bu durum, yeni savaş uçaklarının mevcut filo ile entegre şekilde eğitim ve operasyon faaliyetlerine başladığını gösteriyor.

Pakistan’ın en büyük savunma ihracatlarından biri

JF-17 programı, Pakistan savunma sanayisinin bugüne kadarki en büyük savaş uçağı ihracat projelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Azerbaycan’ın programa dahil olması ise bu haftaki açıklamadan çok daha önceye dayanıyor.

Pakistan hükümeti, Eylül 2024’te Bakü yönetiminin 40 adet JF-17 satın alma kararı aldığını duyurmuştu. Aviation Week’e göre bu anlaşma, Azerbaycan’ı Pakistan Havacılık Kompleksi (PAC) ile Çin’in Chengdu Aircraft Corporation tarafından ortak geliştirilen hafif tek motorlu savaş uçağının en büyük ihracat müşterisi konumuna getirdi.

Army Recognition’ın daha önceki haberlerine göre süreç, Şubat 2024’te imzalanan ve ilk parti uçaklar, eğitim ile mühimmat paketini kapsayan 1,6 milyar dolarlık anlaşmayla başladı. Pakistan hükümeti ise Haziran 2025’te anlaşmanın toplam 40 uçaklık ve 4,6 milyar dolar değerinde kapsamlı bir pakete dönüştüğünü açıkladı. Söz konusu anlaşma, Pakistan tarihinin kayıtlara geçen en büyük savunma ihracatı olarak değerlendiriliyor.

Block III önemli kabiliyet artışı sağlıyor

JF-17C Block III, uzun yıllardır Sovyet döneminden kalma MiG-29 avcı uçakları ile Su-25 taarruz uçaklarına dayanan Azerbaycan Hava Kuvvetleri açısından önemli bir modernizasyon anlamına geliyor.

Yaklaşık 14,93 metre uzunluğa ve 9,45 metre kanat açıklığına sahip uçak, Rus tasarımı Klimov RD-93 turbofan motoruyla Mach 1,6 (yaklaşık 1.910 km/s) azami hıza ulaşabiliyor. Harici yakıt tanklarıyla birlikte muharebe menzili 3.400 kilometrenin üzerine çıkabiliyor.

Block III konfigürasyonu, KLJ-7A AESA radarı ile Çin üretimi PL-15E görüş ötesi hava-hava füzesi kullanma kabiliyetine sahip. Defence Security Asia analistlerine göre bu kombinasyon, Azerbaycan pilotlarına Güney Kafkasya’da halen kullanılan birçok eski nesil savaş uçağına kıyasla daha uzun menzilden hedef tespit, takip ve angajman imkânı sunuyor.

The National Interest’in verilerine göre JF-17 Block III’ün birim maliyeti yaklaşık 30 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, F-16 Block 70/72 için belirtilen 60-70 milyon dolar ve F-35 için 100 milyon doların üzerindeki maliyetlerin belirgin şekilde altında kalıyor.

MiG-35 yerine JF-17 tercih edildi

Azerbaycan’ın JF-17 tercihinin arkasında dikkat çekici bir karar süreci bulunuyor. Bakü yönetiminin 2021 yılından itibaren Rus yapımı MiG-35 çok amaçlı savaş uçağını değerlendirdiği, ancak daha sonra Çin-Pakistan ortak üretimi JF-17’de karar kıldığı belirtiliyor.

Rus kaynakları, MiG-35’in hız, taşıma kapasitesi ve manevra kabiliyeti açısından JF-17’den teknik olarak daha üstün olduğunu savunsa da, uçağın maliyetinin yaklaşık iki kat daha yüksek olduğu ifade ediliyor.

Bunun yanında MiG-35 programının üretim performansı da soru işaretleri oluşturuyor. Havacılık sektörüne ilişkin yayımlanan analizlerde programın uzun yıllardır çeşitli zorluklarla karşı karşıya olduğu belirtilirken, Simple Flying’in aktardığı bilgilere göre Rus makamlarından 2021 yılında ön üretim sertifikası alınmasına rağmen Ekim 2023 itibarıyla Rus Hava Kuvvetleri’ne yalnızca altı MiG-35 teslim edildi. Teslim edilen uçakların da ağırlıklı olarak Rusya’nın Strizhi akrobasi gösteri ekibine verildiği, ön cephe muharip birliklerinde yaygın şekilde kullanılmadığı ifade ediliyor.

Kaynak: M5, Defence Blog