Ukrayna, GSYİH’sının %43,8’ini savunmaya harcayacak!

Ukrayna Parlamentosu, 2027 yılı devlet bütçesi taslağını ilk okumada kabul ederek savunma ve güvenlik harcamaları için 4,885 trilyon grivna (yaklaşık 107,5 milyar dolar) kaynak ayrılmasını öngördü.

Ülkenin tahmini gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 43,8’ine karşılık gelen bu tutar, Kiev yönetiminin savaş koşullarında askerî kapasitesini sürdürme ve geliştirme hedefini ortaya koyuyor.

Verkhovna Rada, 28 Ekim’de 16000 numaralı bütçe tasarısını 239 kabul, 25 ret ve 26 çekimser oyla onayladı. Tasarının yasalaşması için ikinci ve son okumanın tamamlanması gerekiyor.

Bütçenin yüzde 66,8’i savunmaya ayrılacak

2027 bütçe taslağında toplam kamu harcamaları 7,272 trilyon grivna (yaklaşık 160 milyar dolar), bütçe gelirleri ise 5,648 trilyon grivna (yaklaşık 124 milyar dolar) olarak hesaplandı. Bu projeksiyonlara göre yaklaşık 1,7 trilyon grivnalık (37 milyar dolar) bütçe açığı ortaya çıkacak.

Savunma ve güvenlik için öngörülen 4,885 trilyon grivna, toplam planlanan harcamaların yaklaşık yüzde 66,8’ini oluşturuyor. Böylece Ukrayna’nın kamu kaynaklarının yaklaşık üçte ikisinin güvenlik ve savunma alanına yönlendirilmesi hedefleniyor.

Öngörülen savunma tahsisi, 2026 yılı için ayrılan kaynağa kıyasla yaklaşık yüzde 12 daha yüksek. Bu artış, Kiev yönetiminin Rusya ile devam eden savaşın gerektirdiği personel, mühimmat, silah ve askerî teçhizat ihtiyaçlarını karşılamaya öncelik verdiğini gösteriyor.

Silah ve mühimmat tedarikinde Avrupa desteği

2027 yılı için planlanan savunma kaynağının 1,73 trilyon grivnalık (yaklaşık 38 milyar dolar) bölümü Avrupa ülkelerinden sağlanacak finansmana dayanıyor. Toplam savunma tahsisinin yüzde 35,7’sine karşılık gelen bu kaynağın silah ve askerî teçhizat alımlarında kullanılması planlanıyor.

Ukrayna Maliye Bakanlığı, bütçe taslağının eylül ayında sunulması sırasında silah, mühimmat ve askerî teçhizat harcamalarının 2,298 trilyon grivnaya (yaklaşık 50,6 milyar dolar) ulaşacağını bildirmişti. Savunma bütçesinin kalan önemli bölümünün ise askerî personelin maaşları ve diğer personel giderleri için kullanılması bekleniyor.

Bu dağılım, Ukrayna’nın yalnızca yeni silah sistemleri edinmeye değil, mevcut kuvvet yapısını ayakta tutmaya da büyük kaynak ayırmak zorunda olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle yoğun mühimmat tüketimi, hava savunma sistemlerinin takviyesi, insansız hava araçları ve diğer muharebe araçlarının tedariki, bütçenin temel harcama alanları arasında yer alıyor.

2026’daki rekor artışın üzerine yeni tahsis

Ukrayna’nın 2027 savunma bütçesi, 2026 yılında gerçekleştirilen kapsamlı kaynak artışının devamı niteliğinde. Parlamento, haziran ayında savunma bütçesine 1,56 trilyon grivna ekleyerek yıllık tahsisi yaklaşık 4,4 trilyon grivnaya yükseltmişti.

Bu ek kaynakla birlikte 2026 savunma bütçesi rekor seviyeye ulaşırken finansmanın önemli bir kısmının, Avrupa Birliği tarafından 2026-2027 dönemini kapsayacak şekilde hazırlanan 90 milyar avroluk Ukrayna Destek Kredisi programıyla ilişkilendirildiği bildirildi.

Haziran ayındaki artıştan önce 2026 bütçesinde savunma harcamaları yaklaşık 2,8 trilyon grivna seviyesinde, yani GSYH’nin yaklaşık yüzde 27’si olarak öngörülmüştü. Sonraki ek tahsisler, savaşın maliyetinin Ukrayna kamu maliyesi üzerindeki etkisini belirgin biçimde artırdı.

2027’de 52 milyar doların üzerinde dış finansman ihtiyacı

Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, eylül ayında parlamentoya yaptığı açıklamada ülkenin 2027 yılında 52 milyar doların üzerinde uluslararası mali yardıma ihtiyaç duyacağını belirtti. Marchenko, Avrupa ülkelerinde dondurulmuş Rus varlıklarının bu finansman açığının kapatılmasında kullanılabilecek kaynaklardan biri olduğunu ifade etti.

Bütçe taslağı, kamu açığının GSYH’nin yaklaşık yüzde 15’ine ulaşacağını ve kamu borcunun GSYH’ye oranının yüzde 110’u aşacağını öngörüyor. Bu göstergeler, Ukrayna’nın savunma harcamalarını sürdürebilmesinin dış finansman akışına ve uluslararası ortakların desteğine önemli ölçüde bağlı kalacağını ortaya koyuyor.

Savunma harcamalarının bu düzeyde tutulması, askerî ihtiyaçların karşılanması açısından kritik görülse de bütçe açığının finansmanı, kamu borcunun çevrilmesi ve sivil kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği bakımından ciddi baskılar yaratabilir.

Asker maaşlarına zam önerisi taslakta yer aldı

Bütçe tasarısına milletvekilleri tarafından 5 binden fazla değişiklik önergesi sunuldu. Maliye Bakanlığı verilerine göre harcamaları artırmayı amaçlayan önerilerin toplam tutarı 8,8 trilyon grivnaya ulaştı. Bunun 5,8 trilyon grivnalık bölümü savunma harcamalarıyla ilgiliydi.

İlk okuma sonrasında korunan değişikliklerden biri, askerî personelin maaşlarının artırılmasına yönelik önerge oldu. Parlamentonun maliye komitesinde görev yapan milletvekili Yaroslav Zhelezniak, söz konusu düzenlemenin taslakta yer aldığını açıkladı.

Parlamento ayrıca ikinci okumadan önce hükümetin gerçekleştirmesi gereken düzenlemeleri içeren bütçe sonuçlarını da kabul etti. Bakanlar Kurulunun taslağı revize etmesi, bazı kalemleri uluslararası ortaklarla koordine etmesi ve güncellenmiş metni yeniden parlamentoya sunması bekleniyor.

İkinci ve son okumanın 23-26 Kasım tarihleri arasında yapılması planlanıyor. Ukrayna mevzuatına göre 2027 bütçesinin 1 Aralık’a kadar kabul edilmesi gerekiyor.

Kaynaklar: M5, Interfax-Ukraine