Rapor: “Rusya bir ayda yaklaşık 13 savaş uçağı kaybediyor”
Rusya’nın askerî havacılık envanteri, Eylül sonundan Ekim 2026’nın sonuna uzanan yaklaşık beş haftalık dönemde Ukrayna’nın uzun menzilli saldırıları ve uçuş kazaları nedeniyle önemli kayıplar verdi.
Açık kaynak verilerine göre en az yedi Su-34 savaş bombardıman uçağı yerde imha edilirken, iki Su-30SM savaş uçağı ile bir Tu-95MS stratejik bombardıman uçağının kazalarda kaybedildiği bildirildi. Ayrıca Rusya’nın beşinci nesil savaş uçağı Su-57’nin bir motor çalıştırma işlemi sırasında yanarak kullanılamaz hâle geldiği öne sürüldü.
Ukrayna merkezli açık kaynak araştırma projesi Oko Gora’nın verilerine göre, Rusya Ekim ayında 11 savaş uçağı ve bir helikopter kaybetti. İki Su-34’ün de kısmen hasar gördüğü belirtilirken, 29 Eylül’de düşen Tu-95MS de hesaba katıldığında toplam kayıp sayısı yaklaşık 13 hava aracına ulaşıyor. Rusya Savunma Bakanlığı ise yalnızca eğitim uçuşları sırasında meydana gelen iki uçak kazasını doğruladı; Ukrayna saldırılarında yaşandığı bildirilen kayıplara ilişkin resmî açıklama yapmadı.
Su-34 filosu Ukrayna’nın hedefinde
Rusya’nın Ukrayna’daki hava harekâtında en yoğun kullandığı platformlardan biri olan Su-34 savaş bombardıman uçakları, son saldırılarda en ağır kayıpları veren uçak tipi oldu. İki kişilik mürettebatla görev yapan Su-34, özellikle güdümlü süzülme bombalarıyla Ukrayna’nın cephe gerisindeki askerî hedeflerine ve cephe hattındaki mevzilere yönelik saldırılarda kullanılıyor.
Ukrayna Güvenlik Servisi’ne (SBU) bağlı insansız hava araçları, 4 Ekim’de Rusya’ya bağlı Adıgey Cumhuriyeti’nde bulunan Khanskaya Hava Üssü’nü hedef aldı. Ukrayna kontrolündeki bölgelere yaklaşık 500 kilometre mesafedeki üsse düzenlenen saldırıda bir Su-34 ile bir Su-35 savaş uçağının ve bir mühimmat deposunun vurulduğu bildirildi.
14-15 Ekim gecesi ise Ukrayna Deniz Kuvvetleri tarafından kullanılan Neptün seyir füzeleri, Rusya’nın Voronej bölgesindeki Borisoglebsk Hava Üssü’nü hedef aldı. Saldırı sonrasında elde edilen uydu görüntülerinin incelenmesiyle dört Su-34’ün tamamen imha edildiği, iki uçağın da ağır hasar aldığı değerlendirildi.
29 Ekim’de Volgograd bölgesindeki Marinovka Hava Üssü’ne yönelik yeni bir Neptün saldırısı gerçekleştirildi. Uydu görüntülerinde park alanlarında bulunan iki Su-34’ün enkazının görüldüğü ve uçakların imha edildiği bildirildi.
Bu saldırılar sonucunda Ekim ayındaki Su-34 kayıplarının en az yedi imha edilmiş uçağa ulaştığı, Borisoglebsk’te hasar gören iki uçak da eklendiğinde toplam etkilenen platform sayısının dokuza çıktığı belirtiliyor.
Su-34 üretimi üzerindeki baskı artıyor
Ukrayna askerî istihbarat teşkilatı HUR’un 22 Ekim itibarıyla paylaştığı bilgilere göre Rusya, farklı varyantlar dâhil yaklaşık 140 Su-34’e sahipti. Ukrinform’un aktardığı verilere göre Rus savunma sanayisi, Ekim 2025 ile Ekim 2026 arasında 22 yeni Su-34 teslim etti.
Bu rakamlar, Ekim ayında imha edildiği bildirilen yedi Su-34’ün, Rusya’nın yaklaşık bir yıllık üretim ve teslimat miktarının üçte birine karşılık geldiğini gösteriyor. Bununla birlikte, üretim ve teslimat rakamlarının aynı dönemdeki gerçek operasyonel envanterle birebir örtüşmeyebileceği dikkate alınmalı.
Su-34 kayıplarının önemi yalnızca uçak sayısıyla sınırlı değil. Rusya’nın Ukrayna’daki operasyonlarında süzülme bombalarına dayalı saldırı konsepti, bu platformların yüksek sorti temposuyla kullanılmasına dayanıyor. Uçakların yerde imha edilmesi, yalnızca mevcut envanteri azaltmakla kalmıyor; üslerdeki bakım, mühimmat hazırlığı ve uçuş planlaması süreçlerini de aksatma potansiyeli taşıyor.
Borisoglebsk ve Marinovka saldırıları, Ukrayna’nın Rus hava üslerindeki uçakları hedef alarak Rusya’nın hava saldırısı kapasitesini doğrudan sınırlamaya çalıştığını ortaya koyuyor.
Tu-95MS kaybı: Rusya’nın stratejik bombardıman filosuna darbe
Rusya, 29 Eylül’de ülkenin Uzak Doğu bölgesindeki Amur vilayetinde bulunan Ukrainka Hava Üssü yakınlarında bir Tu-95MS stratejik bombardıman uçağını kaybetti. Kalkış sırasında meydana gelen kazada yedi kişilik mürettebattan altısının hayatını kaybettiği bildirildi.
Rusya Savunma Bakanlığı, uçağın silahsız bir eğitim uçuşu gerçekleştirdiğini açıkladı. Rusya’nın Kh-101 havadan fırlatılan seyir füzelerini kullanarak Ukrayna’ya yönelik uzun menzilli saldırılarında görev yapan Tu-95MS, artık üretimi gerçekleştirilmeyen bir platform.
Bu nedenle uçağın kaybı, yeni üretimle kısa sürede telafi edilmesi mümkün olmayan bir envanter eksilmesi anlamına geliyor. Tu-95MS’nin 2015’ten bu yana ilk kez bir kaza sonucunda kaybedildiği belirtiliyor.
Tu-95MS, Rusya’nın stratejik bombardıman kapasitesinde önemli bir yere sahip. Uçak, uzun menzilli seyir füzelerini Rus hava sahasından veya cephe hattından uzaktaki bölgelerden fırlatarak düşman hava savunma sistemleri üzerindeki baskıyı artırabiliyor.
İki Su-30SM kazası ve pilot kayıpları
21 Ekim’de Kaliningrad bölgesinde bir Su-30SM savaş uçağı eğitim uçuşu sırasında düştü. Rusya Savunma Bakanlığı, uçaktaki iki mürettebatın fırlatma koltuklarını kullanarak kurtulduğunu açıkladı.
Aynı gün ikinci bir Su-30SM’nin de kaybedildiğine ilişkin Rus ve Ukrayna kaynaklarında haberler yayımlandı. Birkaç gün sonra Rus Hava Kuvvetleri’nin akrobasi ekibi Russian Knights, pilotları Albay Oleg Yerofeyev ve Yarbay Vladimir Kochetov’un hayatını kaybettiğini duyurdu. Ancak ölüm nedenleri açıklanmadı.
Ukraynalı analistler, iki pilotun ölümünü aynı gün yaşandığı bildirilen ikinci Su-30SM kazasıyla ilişkilendirdi. Rus makamları ise bu bağlantıyı doğrulamadı.
Su-30SM, hava üstünlüğü, eskort, taarruz ve çeşitli çok rollü görevlerde kullanılan çift motorlu bir savaş uçağı. Aynı gün iki uçağın kaybedilmiş olması, olayların nedenleri ve operasyonel etkileri hakkında ayrıntılı bilgi bulunmadığı için kesin bir teknik sonuca varılmasına imkân vermiyor.
Su-57’nin yandığı iddiası: Rusya’nın test merkezinde dikkat çeken olay
Ekim ayının en dikkat çekici kayıp iddialarından biri, Rusya’nın Astrahan bölgesindeki Akhtubinsk uçuş test merkezinden geldi. Ukrayna merkezli Absolutely Reliable Source adlı açık kaynak kanalı, 29 Ekim’de bir Su-57 savaş uçağının motor çalıştırma işlemi sırasında alev aldığını ve tamamen yandığını ileri sürdü.
İddia kapsamında yayımlanan uydu görüntülerinde havaalanında yangın kaynaklı olduğu değerlendirilen bir iz bulunduğu belirtildi. Ancak Rus makamları olayla ilgili resmî doğrulama yapmadı. Dolayısıyla uçağın tamamen kaybedildiğine ilişkin bilgi bağımsız olarak kesinleştirilmiş değil.
Su-57, düşük radar görünürlüğü, gelişmiş sensörleri ve ağ merkezli harekât kabiliyetleriyle Rusya’nın beşinci nesil savaş uçağı programının temel platformu olarak öne çıkıyor. Uçağın test merkezinde kaybedilmiş olması hâlinde olay, Rusya’nın operasyonel envanterinin yanı sıra geliştirme ve test faaliyetleri bakımından da önem taşıyabilir.
İddianın doğrulanması durumunda Su-57 programı, 2026 yılı içerisinde daha önce yaşandığı bildirilen iki olayın ardından dördüncü kayıp veya hasar vakasıyla karşı karşıya kalmış olacak. Nisan ayında Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırısında bir Su-57’nin hedef alındığı, temmuz ayında ise Moskova yakınlarında yaşanan bir kazanın Rusya tarafından teknik arızaya bağlandığı aktarılmıştı. Bu olayların tamamının aynı kapsamda kesinleşmiş kayıplar olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Ukrayna insansız hava araçları helikopterleri de hedef alıyor
Rus hava araçlarına yönelik kayıplar yalnızca sabit kanatlı uçaklarla sınırlı kalmadı. Ukrayna’nın 3. Taarruz Tugayı, 30 Ekim’de Luhansk bölgesinde bir Mi-8 nakliye helikopterinin iki Hornet taarruz tipi insansız hava aracıyla imha edildiğini açıkladı.
Ukrayna tarafının açıklamasına göre helikopter, iniş yaptıktan sonra hedef alındı. Mi-8, Rus ordusunun personel ve malzeme nakliyesi, lojistik destek ve çeşitli operasyonel görevlerinde kullandığı temel helikopter platformlarından biri.
Helikopterin yerde bulunduğu sırada vurulduğu iddiası, Ukrayna’nın yalnızca hava üslerindeki savaş uçaklarını değil, operasyonel sahada veya ileri konuşlanma noktalarında bulunan hava araçlarını da hedef aldığını gösteriyor.
Rusya’nın hava kayıpları binlerce kilometrelik alana yayılıyor
Eylül sonundan itibaren bildirilen olayların coğrafi dağılımı dikkat çekiyor. Kayıplar, Baltık Denizi kıyısındaki Kaliningrad’dan Rusya’nın Uzak Doğu bölgesine, Ukrayna sınırına yakın hava üslerinden ülkenin iç kesimlerindeki test tesislerine kadar geniş bir alana yayılıyor.
Açık kaynak araştırma projesi Oryx’in görsel kanıtlarla doğruladığı verilere göre Rusya, Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı işgalden bu yana toplam 205 hava aracını imha edilmiş veya hasar görmüş durumda kaybetti. Bu listede 48 kayıpla Su-34, en fazla kayıp verilen uçak tipi olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte Oryx’in verileri, görsel kanıtlarla doğrulanabilen olayları kapsıyor. Bu nedenle gerçek kayıp sayısının daha yüksek olması mümkün; ancak doğrulanmamış iddiaların kesinleşmiş kayıp olarak sunulmaması gerekiyor.
Genel değerlendirme: Ekim 2026’da bildirilen kayıplar, Rusya’nın hava gücünün yalnızca hava muharebelerinde değil, yerde konuşlu olduğu sırada gerçekleştirilen hassas saldırılara ve uçuş kazalarına karşı da baskı altında bulunduğunu gösteriyor. Özellikle Su-34’lerin birden fazla hava üssünde hedef alınması, Ukrayna’nın Rusya’nın güdümlü bomba saldırılarında kullandığı platformları doğrudan azaltmaya yönelik bir strateji izlediğine işaret ediyor. Bununla birlikte, bu kayıpların Rusya’nın toplam hava harekâtı kapasitesini ne ölçüde sınırlayacağı; kalan uçakların operasyonel kullanılabilirliğine, yeni teslimatlara, üslerin korunmasına ve saldırıların devam edip etmeyeceğine bağlı olacak.
Kaynak: M5, Defence Blog
