Rusya, Shturm insansız tanklarını ilk kez tatbikatta sahaya sürdü

Rusya, ağır robotik taarruz sistemi Shturm kapsamında geliştirilen insansız tankları ilk kez kapsamlı bir askerî tatbikatta operasyonel senaryo içerisinde kullandı.

T-72 tank ailesi temel alınarak geliştirilen uzaktan kumandalı zırhlı araçlar, Rusya’nın Tsentr-2026 stratejik tatbikatında taarruz birliklerine doğrudan ateş desteği sağladı.

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çelyabinsk bölgesindeki Çebarkul eğitim sahasında gerçekleştirilen faaliyetler sırasında Shturm sistemine ait araçları inceledi.

Tatbikatta insansız araçların yalnızca teknolojik gösterim amacıyla değil, taarruz birliklerini destekleyen bir muharebe unsuru olarak kullanılması dikkat çekti.

T-72B3M altyapısı üzerine robotik muharebe aracı

Shturm sisteminin muharebe araçları, T-72B3M tanklarının şasisi temel alınarak geliştiriliyor. Araçlarda mürettebat bölmesinin kaldırılması sayesinde zırhlı platformun içerisindeki insan personelin doğrudan muharebe alanına girmesi gerekmiyor.

Rusya’nın tatbikatta kullandığı araçların en az iki farklı konfigürasyona sahip olduğu bildiriliyor. Bunlardan birinde klasik tank kulesini andıran bir silah sistemi bulunurken, diğer varyantta BMPT tipi tank destek aracını temel alan bir silahlandırma tercih ediliyor.

Bu yaklaşım, Shturm’un tek bir silah platformundan ziyade farklı görevler için yapılandırılabilen robotik bir ağır taarruz ailesi olarak geliştirildiğini gösteriyor.

Şehir savaşları için kısaltılmış 125 mm top

Sistemin en dikkat çekici versiyonunda kısaltılmış namluya sahip 125 mm’lik bir tank topu kullanılıyor. Namlu uzunluğunun azaltılması, özellikle dar sokaklar ve yoğun yapılaşmanın bulunduğu kentsel muharebe ortamında aracın manevra kabiliyetini artırmayı amaçlıyor.

Klasik ana muharebe tanklarında uzun namlu, bina köşeleri ve dar geçişlerde kulenin dönüş açısını sınırlayabilirken, Shturm’un kısaltılmış top mimarisi bu sorunu azaltmaya yönelik tasarlanmış durumda.

Araç ayrıca ön bölümünde dozer bıçağı taşıyor. Bu ekipman, şehir muharebesinde engellerin kaldırılması, enkazın aşılması ve savunma mevzilerinin oluşturulması gibi görevlerde kullanılabilecek bir yetenek sağlıyor.

Shturm’un zırh korumasının da özellikle tanksavar roketleri ve omuzdan atılan tanksavar silahlarına karşı 360 derecelik koruma sağlayacak şekilde güçlendirildiği belirtiliyor. Kule üzerinde ise roketatar alev makineleri ve farklı silah sistemlerinin kullanılmasına yönelik lançerler bulunuyor.

Rusya’nın daha ağır ateş gücü sunacak 152 mm’lik bir topa sahip Shturm varyantı üzerinde de çalıştığı bildiriliyor. Böyle bir konfigürasyonun geliştirilmesi halinde sistem, klasik tanklardan farklı olarak yüksek ateş gücünü insansız bir platform üzerinden şehir muharebesine taşıma amacı güdecek.

Üç operatörle uzaktan kontrol

Tsentr-2026 tatbikatında robotik zırhlı araçların kontrolü, muharebe bölgesinden belirli bir mesafede bulunan insanlı bir kontrol aracı üzerinden gerçekleştirildi.

Sistemde operatörlerin joystickler, FPV gözlükleri ve tabletler aracılığıyla araçları yönettiği bildiriliyor. Komuta-kontrol bağlantısının birden fazla kanal kullanan ve elektronik karıştırmaya karşı dayanıklı olması hedefleniyor.

Rus basınında yer alan bilgilere göre her insansız tankın kontrolünden üç personel sorumlu oluyor. Bu personel sırasıyla komutan, nişancı ve sürücü görevlerini üstleniyor.

Bu yapı, Shturm’un tamamen otonom bir savaş robotu olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Araç, hedef tespiti, hareket, silah kullanımı ve taktik kararların önemli bölümünde insan operatörlere bağımlı durumda.

En kritik sorun: kontrol aracına bağımlılık

Shturm sisteminin en önemli teknik sınırlamalarından biri, insansız tankların bağımsız şekilde harekât gerçekleştirememesi.

Robotik muharebe araçlarının yanında, T-72 veya T-90 tank şasisine dayanan insanlı bir kontrol aracı bulunuyor. Taret yerine kontrol sistemlerinin yerleştirildiği bu platform, insansız araçlarla sürekli veri bağlantısını sürdürmek zorunda.

Daha önce Rus kaynaklarında Shturm için yaklaşık 3 kilometrelik kontrol menzili ifade edilmişti. Bu durum, operatörlerin fiziksel olarak muharebe hattından tamamen uzaklaşmasını engelliyor.

Dolayısıyla sistem, insan personeli doğrudan robotik tankın içerisindeki tehlikeden çıkarsa da kontrol aracındaki mürettebatı hâlâ muharebe alanına yakın bir konumda tutuyor.

Bu nedenle Shturm’un mevcut mimarisi, klasik anlamda tam otonom bir kara savaş robotundan ziyade, insan kontrollü insansız ağır zırhlı araç sistemi niteliği taşıyor.

Elektronik harp gerçek sınav olacak

Sistemin savaş alanındaki gerçek performansı açısından en kritik başlıklardan biri ise elektronik harp.

Rusya Savunma Bakanlığı, Shturm’un kullanılan haberleşme bağlantısının yoğun elektronik harp koşullarındaki performansına ilişkin ayrıntılı teknik verileri açıklamadı.

Özellikle Ukrayna’daki savaşta insansız hava araçları ve kara robotları yoğun biçimde elektronik karıştırmaya maruz kalıyor. Komuta bağlantısının kesilmesi, gecikmesi veya düşman tarafından bastırılması durumunda uzaktan kumandalı ağır zırhlı araçların etkinliği ciddi şekilde azalabilir.

Bu nedenle Shturm’un gelecekteki operasyonel değerini belirleyecek temel unsurlardan biri yalnızca zırh veya ateş gücü değil, elektronik harp altında güvenilir komuta-kontrol bağlantısını sürdürebilme kabiliyeti olacak.

Geliştirme çalışmaları 2018’de başladı

Shturm projesinin geliştirme sürecinin Rusya Savunma Bakanlığı’nın talebi doğrultusunda Uralvagonzavod tarafından yaklaşık 2018 yılında başlatıldığı bildiriliyor.

Sisteme ait test araçlarının ilk görüntüleri ise Temmuz 2025’te Nizhny Tagil’deki Uralvagonzavod tesislerinde ortaya çıktı. O dönemde görüntülenen prototipte hâlâ mürettebat bulunması, uzaktan kontrol ve robotik sistemlerin olgunluk seviyesine ilişkin soru işaretlerine yol açmıştı.

Tsentr-2026 tatbikatı, bu açıdan Shturm için önemli bir aşama oluşturdu. Çünkü sistem ilk kez geniş kapsamlı bir askerî faaliyet içerisinde, taarruz birliklerine ateş desteği sağlamak üzere kullanıldı.

Rusya ağır kara robotlarına yöneliyor

28 Eylül-3 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilen Tsentr-2026 tatbikatına 47 binden fazla asker katıldı. Tatbikat kapsamında Shturm sisteminin yanı sıra T-14 Armata ana muharebe tankları, Zarya lazer hava savunma sistemi ve farklı robotik kara araçları da kullanıldı.

Shturm’un tatbikatta ortaya çıkması, Rusya’nın geleceğin kara muharebelerinde robotik sistemlere daha fazla rol vermeye çalıştığını gösteriyor.

Özellikle şehir savaşlarında yüksek kayıp riski taşıyan tank ve zırhlı araç görevlerinin bir bölümünün uzaktan kumandalı platformlara aktarılması, Moskova’nın Ukrayna savaşında ortaya çıkan deneyimlerden çıkardığı önemli sonuçlardan biri olarak değerlendirilebilir.

Ancak sistemin gerçek anlamda savaş alanında devrim yaratabilmesi için uzaktan kumandanın ötesine geçerek daha yüksek seviyede otonomi kazanması, elektronik harp ortamında güvenilir şekilde çalışması ve kontrol aracına olan bağımlılığının azaltılması gerekiyor.

Kaynak:M5, Defence Blog